Pierre Drieu La Rochelle: «Σημειώσεις επί της Γερμανίας»

To επόμενο απόσπασμα προέρχεται από ένα κείμενο που έγραψε ο Pierre Drieu La Rochelle τις σκοτεινές ημέρες μετά τον Αύγουστο του 1944, μετά την επονομαζόμενη «απελευθέρωση» του Παρισιού και πριν την αυτοκτονία του που τον «έσωσε» από τους δήμιους του De Gaulle.

Η κεντρική ιδέα του κειμένου του Drieu (και πρέπει να θυμηθούμε ότι κι αυτός, όπως και οι περισσότεροι ταλαντούχοι, διανοούμενοι και καλλιτέχνες, συνεργάστηκε με τους Γερμανούς ελπίζοντας στη δημιουργία μιας νέας Ευρωπαϊκής τάξης) είναι ότι η Γερμανία μόνη της ήταν αδύνατο να αντιμετωπίσει την συμμαχία των δυνάμεων της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης.

Μόνο μια Ευρώπη στις αρχές του Εθνικού Σοσιαλισμού, πίστευε, μπορούσε να θριαμβεύσει ενάντια σε αυτή τη συμμαχία και στους Ιουδαίους που την ενέπνευσαν και την καθοδηγούσαν.

Ο μικροαστικός εθνικισμός του Hitler, τον οποίο κριτικάρει εδώ ο Drieu, τον εμπόδισε από το να κινητοποιήσει τις διάφορες ευρωπαϊκές εθνικές οικογένειες σε ένα κοινό μέτωπο, αποδεικνύοντας ότι η εκπόνηση του αντιφιλελεύθερου σχεδίου εργασίας ήταν ανεπαρκής για τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετώπιζε ο λευκός άνθρωπος αυτής της περιόδου.

Από το «Notes sur l’Allemagne» (Σημειώσεις για τη Γερμανία) του Drieu.

Εξεπλάγην από την ακραία πολιτική ανικανότητα των Γερμανών κατά τα έτη 1939, 1940 και 1941, μετά από τις νίκες (με τις οποίες κατέλαβαν όλη την Ευρώπη). Κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, οι πολιτικές τους αποτυχίες σφράγισαν τη μοίρα της μελλοντικής τους στρατιωτικής ήττας. Αυτές οι αποτυχίες φαίνονται ακόμη μεγαλύτερες από αυτές που διεπράχθησαν από τον Ναπολέοντα (κατά την περίοδο 1799-1815, που οι Γάλλοι είχαν καταλάβει την Ευρώπη). Προφανώς, οι Γερμανοί δεν πήραν κανένα μάθημα απ’ την ναπολεόντειο περιπέτεια.

Η γερμανική ανικανότητα ήταν η ανικανότητα του φασισμού i εν γένει; Αυτό είναι το ερώτημα. Το ανόητο ρητό που οδηγούσε τον Hitler ήταν: «Πρώτα, μέτρησε και κέρδισε τον πόλεμο· έπειτα, αναδιοργάνωσε την Ευρώπη». Αυτό το ρητό ερχόταν σε αντιπαράθεση με όλα τα διδάγματα της ιστορίας, όλες τις διδαχές των μεγαλύτερων Ευρωπαίων πολιτικών, κι ιδιαιτέρως Γερμανών, όπως ο Φρειδερίκος κι ο Bismark. Ο Clausewitz είχε πει ότι ο πόλεμος είναι απλώς η προέκταση της πολιτικής.

Ακόμη, όμως, κι αν κάποιος αποδέχεται το ρητό του Hitler, ο Γερμανός δικτάτορας διέπραξε μεγάλο αριθμό στρατιωτικών λαθών.

1. Γιατί περίμενε για έξι μήνες μετά από την πολωνική εκστρατεία για να ξεκινήσει την γαλλική;

2. Γιατί σπατάλησε άλλους δέκα μήνες μετά από τη γαλλική εκστρατεία;

3. Γιατί διεξήγαγε μια μάταιη εναέρια επίθεση στην Αγγλία στα τέλη του 1940, αντί να χτυπήσει τη βρετανική αυτοκρατορία στο πιο προσβάσιμό της σημείο, το Γιβραλτάρ;

Μετά τον Ιούλιο του 1940 -όταν καμιά ευρωπαϊκή δύναμη δεν τού εναντιωνόταν στην ήπειρο-, μπορούσε να είχε διασχίσει την Ισπανία, να είχε καταστρέψει την αγγλική ναυτική βάση στο Γιβραλτάρ και να είχε απομονώσει ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η ανακωχή με τον Pétainii (η οποία οδήγησε στην εγκαθίδρυση του καθεστώτος του Βισύ) αποτέλεσε -άλλη μία- γερμανική καταστροφή. Αν οι Γάλλοι είχαν ακολουθήσει τον Paul Reynaud, τον τελευταίο πρωθυπουργό της Τρίτης Δημοκρατίας, ο οποίος υποστήριξε τη συνεχόμενη αντίσταση από τις γαλλικές αποικίες της Γαλλίας στη Νότιο Αφρική, οι Γερμανοί θα είχαν αναγκαστεί να κάνουν ό,τι ήταν -στρατιωτικώς- απαραίτητο για να κερδίσουν τον πόλεμο.

Αν είχε καταλάβει το Γιβραλτάρ, ο Hitler θα είχε καταστήσει την Μάλτα (συγκεκριμένα, τη αγγλική βάση στη Μάλτα) άχρηστη, θα είχε αποφύγει τις βλακείες των Ιταλών στα Βαλκάνια (οι οποίες καταδίκασαν την Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα στη Ρωσία), και θα είχε εξασφαλίσει την πιθανότητα για μια άμεση και σχετικά ολιγοδάπανη εκστρατεία εναντίον της κατακτημένης απ’ τους Άγγλους Αιγύπτου. Αντί να βομβαρδίσει το Λονδίνο, θα έπρεπε να είχε κατακτήσει την Αλεξάνδρεια, το Κάιρο και το Σουέζ.

Έτσι θα είχε αποκαταστήσει την ειρήνη στα Βαλκάνια, αποφεύγοντας την εξαντλητική κατοχή της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας. Θα είχε απομονώσει την Αγγλία απ’ την υπερπόντια αυτοκρατορία της και θα είχε εξασφαλίσει τους ενεργειακούς πόρους της κεντρικής Ευρώπης.

Αυτές οι στρατιωτικές αποτυχίες απέρρευσαν από την παντελή έλλειψη φαντασίας του Hitler στα εκτός Γερμανίας. Ήταν επί τοις ουσίας Γερμανός πολιτικός, καλός για τη Γερμανία, αλλά ως εκεί. Χωρίς πολιτική καλλιέργεια, παιδεία και μεγάλη παράδοση, χωρίς να έχει ταξιδέψει ποτέ, όντας ξενοφοβικός -όπως πολλοί άλλοι δημοφιλείς δημαγωγοί-, δεν αντιλαμβανόταν τι ήταν απαραίτητο για να γίνει η στρατηγική και η διπλωματία του αποδοτική εκτός Γερμανίας.

Όλα τα όνειρα και τα ταλέντα του ήταν αφιερωμένα στη νίκη του πολέμου του 1914, λες κι οι συνθήκες που επικρατούσαν το 1940 ήταν οι ίδιες με το 1914. Ως εκ τούτου, υποτίμησε την ανάπτυξη των Ρώσων κι αγνόησε παντελώς τη δύναμη των ΗΠΑ, η οποία είχε ήδη γίνει αισθητή στον Μεγάλο Πόλεμοiii.

Κατανόησε τη σπουδαιότητα του άρματος μάχης και του αεροπλάνου (των οποίων η στρατιωτική αξία αναγνωρίστηκε μετά το 1918), αλλά όχι σε σχέση με τις τεράστιες βιομηχανικές δυνατότητες της Ρωσίας και των ΗΠΑ. Αγνόησε τον ρόλο του πυροβολικού, το οποίο ήταν πισωγύρισμα απ’ το 1916-1918. Είναι το λιγότερο αξιόμεμπτος για την εκτίμησή του για τον υποθαλάσσιο πόλεμο, του οποίου η σπουδαιότητα είχε ήδη εκδηλωθεί το 1916. Αλλά ακόμη κι εκεί, οι Αγγλοσάξονες (δηλαδή οι Αγγλοαμερικανοί) παρέταξαν την ναυτική τους ευφυΐα με τρόπο που δύσκολα θα μπορούσε να προβλέψει μια ευρωπαϊκή ηπειρωτική δύναμη.

Ωστόσο,οι πολιτικές αποτυχίες του Hitler ήταν πολύ χειρότερες και πιο αδιάλλακτες απ’ τα στρατιωτικά του λάθη. Μετά βίας κατανόησε το πρόβλημα, αντιμετωπίζοντάς το με όρους του 1914. Δηλαδή με όρους διπλωματίας, εθνικών κρατών, πολιτική υπουργικού συμβουλίου και -ανταγωνιστικών- καγκελαριών. Η αντίληψή του για την Ευρώπη δεν ήταν καν στο ίδιο επίπεδο με τους παλιούς αριστοκράτες όπως ο Bismark κι ο Γουλιέλμος Β’, ο οποίος δεν ξέχασε ποτέ την αλληλεγγύη που ένωνε τις δυναστείες, τις αυλές και τους ευγενείς της Ευρώπης.

Είναι περίεργο το πώς αυτός ο άνθρωπος, ο οποίος ήξερε καλά να εμπνέει τις μάζες στη χώρα του, ο οποίος διατηρούσε πάντα την πιο κοντινή επαφή με τον λαό του, ουδέποτε, ούτε για μια στιγμή, δεν σκέφτηκε να διευρύνει τις -επιτυχείς- γερμανικές τακτικές του στην υπόλοιπη Ευρώπη. Απλώς δεν κατανοούσε το πόσο σημαντικό ήταν να σφυρηλατήσει εσωτερικά την Ευρώπη κι όχι μόνο διεθνώς.

Οι διπλωμάτες κι οι πρέσβεις είχαν χάσει τον έλεγχο της εξέδρας μετά το 1940 και πλέον βρισκόταν στα χέρια άλλων πολιτικών ηγετών, ικανών να κερδίσουν τις μάζες με κοινωνικές πολιτικές που είχαν επιτύχει στη Γερμανία και μπορούσαν να επιτύχουν οπουδήποτε αλλού. Ο Hitler δεν το καταλάβαινε αυτό. Αφότου οι στρατιές του είχαν εισβάλλει στην Πολωνία, τη Γαλλία και αλλού, ποτέ δεν σκέφτηκε να εφαρμόσει τις κοινωνικές και πολιτικές πρακτικές που είχαν αποδώσει στη Γερμανία. Ποτέ δεν σκέφτηκε να διεξάγει πολιτικές που μπορούσαν να είχαν δημιουργήσει δεσμούς αλληλεγγύης μεταξύ των κατεκτημένων και των κατακτητών.

Αυτές οι αποτυχίες με οδήγησαν στο να υποπτευθώ ότι η πολιτική ανοησία των Γερμανών χρωστούσε κάτι στον φασισμό· εκείνο το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα που είχε αδέξια τοποθετηθεί μεταξύ της φιλελεύθερης δημοκρατίας και του κομμουνιστικού απολυταρχισμού. Στο φασιστικό σύστημα υπήρχε κάτι απ’ τη «χρυσή τομή»iv που θα μπορούσε να οδηγήσει μόνο στην άθλια αποτυχία που περίμενε τους Γερμανούς.

Οι Γερμανοί δεν έχουν πολιτική παράδοση. Επί σειρά αιώνων, οι περισσότεροι κατοικούσαν σε μικρά πριγκιπάτα ή πόλεις όπου οι μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις δεν έπαιζαν κανέναν ρόλο. Ωστόσο, υπήρχαν η Βιέννη και το Βερολίνο. Σ’ αυτές τις δύο πρωτεύουσες, η πολιτική ήταν αρμοδιότητα μιας μικρής -αριστοκρατικής- κάστας. Τα γεγονότα του 1918, δηλαδή οι φιλελεύθερες επαναστάσεις που οδήγησαν στις δημοκρατίες της Βαϊμάρης και της Βιέννης, εκτόπισαν βιαίως αυτή την κάστα, αποκόπτοντας τους δεσμούς της απ’ τη νέα κυβερνώσα τάξη.

Ό,τι έχει συμβεί στα τελευταία μερικά χρόνια υποδεικνύει ότι η Γερμανία παραμένει ό,τι ήταν κατά τον δέκατο-όγδοο αιώνα· μια χώρα ανίκανη να προσαρμόσει τις πολεμικές της αρετές σε πολιτικώς ορθές αρχές.

Αυτό φαίνεται να οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο Γερμανός δεν έχει ικανότητα στην ψυχολογία. Είναι πολύ θεωρητικός, πολύ διανοητικά υποθετικός, γι’ αυτό. Δεν έχει την ικανότητα να ψυχολογήσει, ομοίως με έναν μαθηματικό ή έναν μεταφυσικό. Η γερμανική λογοτεχνία σπανίως είναι ψυχολογική· αναλύει ιδέες κι όχι χαρακτήρες. Ο μοναδικός Γερμανός ψυχολόγος είναι ο Νίτσε κι επί τοις ουσίας ήταν μοναδικός. Πολιτικώς, οι Γερμανοί είναι λιγότερο πανούργοι και πλαστικοί απ’ τους Άγγλους ή τους Ρώσους, οι οποίοι έχουν την καλύτερη ψυχολογική λογοτεχνία κι εκ τούτου την καλύτερη διπλωματία και πολιτική.

Η πολιτική του Hitler καθρέπτισε το οπισθοδρομικό κράτος των γερμανικών, και πέραν τούτου, ευρωπαϊκών συμπεριφορών. Ως γιος ενός μέσου Αυστριακού υπαλλήλου, κληρονόμησε όλες τις προκαταλήψεις της γενιάς του πατέρα του (όπως κι ο Ναπολέων). Και, όπως κάθε άλλος Γερμανός εθνικιστής αυστριακής καταγωγής, έτρεφε ανείπωτο σεβασμό στον Γερμανικό Στρατό και την πρωσική αριστοκρατία. Παρά τα όσα τον τοποθετούσαν εναντίον του, παρέμεινε ο πιστός πράκτορας της Reichwehr που ήταν στο Μόναχο (το 1914). Αν στη συνέχεια έγινε μέλος ενός σοσιαλιστικού κόμματος (συγκεκριμένα, του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος του Anton Drexler), στο οποίο ανέλαβε ταχέως την αρχηγεία, αυτό συνέβη πάνω απ’ όλα επειδή αυτό το κόμμα ήταν εθνικιστικό. Ο εθνικισμός ήταν πάντα πιο σημαντικός για εκείνον απ’ τον σοσιαλισμό, ακόμη κι αν στα πρώτα του χρόνια έτεινε να σκέφτεται το αντίστροφοv.

Όπως κι ο Mussolini, ο Hitler δεν είχε κάποια εγκάρδια δέσμευση στον σοσιαλισμόvi. Γι’ αυτό θυσίασε τόσο πρόθυμα τον σοσιαλιστικό δυναμισμό του κινήματός του για το καλό όσων ήταν πρόθυμοι να παραχωρήσουν οι βαρόνοι της βαρέας βιομηχανίας κι η αριστοκρατία της Βαϊμάρης. Νόμιζε ότι μόνον αυτοί θα ήταν αρκετοί για να τον εφοδιάσουν με ό,τι χρειαζόταν για τον πόλεμό του για την κυρίευση της Ευρώπης.

Ο φασισμός απέτυχε να οργανώσει την Ευρώπη επειδή ήταν επί τοις ουσίας ένα σύστημα της «χρυσής τομής». Ένα σύστημα που έψαχνε τη μέση οδό μεταξύ του κομμουνισμού και του καπιταλισμού. Ο φασισμός απέτυχε επειδή δεν έγινε ξεκάθαρα σοσιαλιστικός. Η στενότητα της εθνικιστικής του βάσης τον απέτρεψε απ’ το να γίνει ευρωπαϊκός σοσιαλισμός.

Δράση και αντίδραση. Απ’ τη μια μεριά η αδυναμία του σοσιαλισμού των Hitler και Mussolini τού απέτρεψε να περάσει τα εθνικά σύνορα και να γίνει ευρωπαϊκός εθνικισμός κι απ’ την άλλη η στενότητα του εθνικισμού των Hitler και Mussolini κατέπνιξε τον σοσιαλισμό του, περιορίζοντάς τον σε μια μορφή στρατιωτικού συγκεντρωτισμού.

Πηγή: Pierre Drieu la Rochelle, Textes retrouvées

i Εδώ ο Drieu γενικεύει την έννοια του Φασισμού ώστε να συμπεριλάβει και τον Χιτλερικό Εθνικοσοσιαλισμό.

ii Philippe Pétain: Γάλλος ήρωας του Α’ ΠΠ. Διετέλεσε πρωθυπουργός και πρόεδρος της Γαλλίας κατά τον Β’ ΠΠ και έπειτα αρχηγός του Κράτους του Βισύ.

iii Μεγάλος Πόλεμος αποκαλείται ο Α’ ΠΠ (1914-1918).

iv Η φράση «juste milieu» στα γαλλικά, που σημαίνει «χρυσή τομή», συνδέεται ιστορικά με την μετριοπαθή κεντρώα πολιτική (ή αλλιώς αντιπολιτική) των αστών υπέρμαχων της συνταγματικής διακυβέρνησης. Εφαρμόστηκε για πρώτη φορά απ’ την Ιουλιανή Μοναρχία περί τα 1830-1848, η οποία ήταν φιλελεύθερη συνταγματική μοναρχία, κι έπειτα τελειοποιήθηκε στο κομματικό σύστημα των ΗΠΑ.

v Τονίζουμε ότι ο Hitler μπήκε στο κόμμα του Drexler αποκλειστικά και μόνο για να παρακολουθεί τις συνεδριάσεις του ως πληροφοριοδότης του στρατού. Αυτήν την αποστολή του την ανέθεσαν ο λοχαγός Roehm και ο στρατηγός von Epp, υπό τις διαταγές των οποίων βρισκόταν τότε ο νεαρός λοχίας Hitler.

vi Ο Drieu εδώ δεν αναφέρεται στον σημιτικό σοσιαλισμό του Marx, που χαρακτηρίζεται από υλισμό, κολεκτιβισμό και διεθνισμό, αλλά στον παλιότερο ευρωπαϊκό συντεχνιακό σοσιαλισμό, ο οποίος προωθεί τις ανάγκες της οικογένειας, της κοινότητας και του έθνους επί αυτών της οικονομίας.

Advertisements

Αφήστε ένα σχόλιο

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s