Γεώργιος Γρίβας Διγενής: Άξιο Τέκνο της Πατρίδος!

Ο Γεώργιος Θεοδώρου Γρίβας είδε το πρώτο φως του ήλιου στις 23 Μαϊου 1898 στη Λευκωσία. Η καταγωγή του όμως είναι από το χωριό Τρίκωμο της Καρπασίας, επαρχίας Αμμοχώστου της Κύπρου, όπου και έζησε τα παιδικά του χρόνια.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ

Ο ίδιος γραφει για την παιδική του ηλικία: “Αι πρώται παιδικαί αναμνήσεις μου, παραμένουν ζωηρώς συνυφασμέναι με λαμπράς ιεροτελεστίας μεσα εις τον διακεκοσμημένον από θαυμάσιας Βυζαντινάς τοιχογραφίας ναόν της Παναγίας της γενέτειρας μου κωμοπόλεως του Τρικώμου. Ενθυμούμαι με συγκίνησιν το βαθύ θρησκευτικό αίσθημα, το οποίον κατέκλυζε την καρδίαν μου, την ακαθόριστον έννοιαν της προσπελάσεως του θείου, ήτις ως εχέγγυον πίστεως και ελπίδος, έφθανεν από τα βάθη των αιώνων μεσα από τα διαδοχικάς γενεάς των προγόνων μου και έδιδε νόημα εις την ζωήν μου και περιεχόμενον και σκοπόν εις τας πράξεις μου,”

Και συνεχίζει: “ουδέποτε θα λησμονήσω τα σεβάσμια πρόσωπα των ταπεινών αγροτών, οι οποίοι με κατάνυξιν παρηκολούθουν τότε την θείαν λειτουργίαν και με ευλάβειαν εχάρασσον δια της χειρός των επί του στήθους των, το σημείον του τιμίου σταυρού. Υπήρχεν εις τα πρόσωπα αυτά, τα οποία τόσον πολύ ωμοίαζον με τας μορφάς των τοιχογραφιών του ναού, όλη η εγκαρτέρησις, αλλά και όλος ο βουβός πόνος του Κυπριακού λαού, ενός λαόύ, ο οποίος υπέστη μυρίας δοκιμασίας από τους παντοίους κατακτητάς του, χωρίς ομως να υποδουλωθεή ψυχικώς και να υποκύψη. Υπήρχεν εις τα πρόσωπα αυτά η έκφρασις εκείνη της γαλήνης, την οποίαν συνήθως αποτυπώνει η βαθειά προς τον θεόν πίστις και η προσήλωσις εις τα εθνικά ιδεώδη.”

…Εις ολίγων χιλιομέτρων απόστασιν από την οικίαν όπου εγεννήθην, μου επεδεικνύοντο μετα θαυμασμού υπό των πρεσβυτέρων, τα σπίτια και η πέτρα του Διγενή, η δε μητέρα μου πολλάκις με απεκοίμησεν εις τα γόνατά της με τους εξυμνύντας την ανδρείαν του ηρωϊκού Ακρίτα στίχους του δημοτικού τραγουδιού “Ο Διγενής και ο Χάρος”

Οι γονείς και οι δασκάλοι του του δίδαξαν την αγάπη προς την πατρίδα και την πίστη προς τον Θεόν. Σ’ αυτούς τους σταθερούς πυλώνες της φιλοπατρίας και της Θεοσέβειας, εδράζεται ο βιος και η πολιτεία του Γεωργίου Γρίβα – Διγενή.

Την περίοδο 1909 – 1915 φοιτά στο Παγκύπριο Γυμνάσιο στη Λευκωσία. Ζει στις συνοικίες Αγίου Κασσιανού και Χρυσαλινιώτισσας.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗΝ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

Το 1916 εισάγεται στην Σχολή Ευελπίδων. Μετά από αίτημα του, από τον Μαίο 1919, μετέχει στο εκστρατευτικό σώμα της Μικράς Ασίας. Υπηρετεί ως ανθυπολοχαγός στο 30ο Συνταγμα της 10ης Μεραρχίας. Λαμβάνει μέρος στις μάχες από το Πάνορμο έως τον Σαγγάριο. Πολέμησε με γενναιότητα στις μάχες του Τουρλού Μπουρνάρ, του Σαγγάριου, του Αφιόν Καραχισάρ και του Εσκή Σεχίρ επιδεικνύοντας απαράμιλλη ανδρεία και γενναιότητα Για τα ανδραγαθήματα του παρασημοφορείται με το Χρυσό Μετάλλειο Ανδρείας και Πολεμικό Σταυρό Γενναιότητας.

Το 1923 προάγεται σε υπολοχαγό και το 1926 σε λοχαγό. Σπουδάζει στην Ελληνική Ακαδημία Πολέμου. Μετεκπαιδεύεται στην Γαλλική Ακαδημία Πολέμου όπου αριστεύει. Δυο ήταν αυτοί που αρίστευσαν, εκ των οποίος ο ενας ηταν ο Γεώργιος Γρίβας. Διορίζεται καθηγητής στην Σχολή Ευελπίδων.

Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ – ΑΠΟΚΡΟΥΣΗ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

Mε τη κήρυξη του Β Παγκοσμίου Πολέμου το 1939 , ο Γεώργιος Γρίβας φέρει τον βαθμό του ταγματάρχη. Ο Αρχιστράτηγος Αλ. Παπάγος τον τοποθετεί στο Γραφειο Επιχειρήσεων του Γενικού Επιτελείου. Ορίζεται ως συνδεσμος του Αλ. Παπάγου με τους διοικητές των μεγάλων μονάδων του μετώπου. Στα τέλη του 1940 προάγεται σε αντισυνταγματάρχη. Στις 20/1/1941 με αιτηση του, τοποθετείται στο μέτωπο και αναλαμβάνει ως επιτελάρχης της 2ης μεραρχίας πεζικού. Αποκρούει την Ιταλική επίθεση από 15/1/1941 έως 15/2/1941 εις Κλεισούραν. Στις 28/2/1941 αντεπιτίθεται προς Λέκλι, Πεστάνι και Δκόλικο. Συμβάλλει στην συντριβή της εαρινής επίθεσης του Μουσολίνι.

ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ ΓΕΩΡΓΙΟΝ ΓΡΙΒΑ – Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ «Χ»

Μετά την καταληψη της χώρας από τους Γερμανούς, τον Ιούνιο 1941, ο επιτελάρχης της 2ας μεραρχίας πεζικού αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας, πλαισιούμενος από ομάδα νεαρών ως επί το πλείστων αξιωματικών συνιστά μυστική στρατιωτική οργάνωση με σκοπό:

α) τη συμβολή δια παντός μέσου εις την εκδίωξιν των κατακτητών από την πατρώαν γην όπου εγεννήθη η δημοκρατία και ελατρεύετο από αρχαιοτάτων χρόνων η ελευθερία,

β) την συγκρότηση εθνικών πυρίνων, τοσο δια την επιδίωξη του πρώτου σκοπού οσο και δια την συνέχισιν του πολέμου μετα την απελευθέρωσιν της χώρας, παρά το πλευρόν των συμμάχων.

Μέχρι τον Αυγουστο 1942 ευρίσκετο σε συνεχή επαφή με τον αρχιστράτηγο Παπάγο. Η οργάνωση, μεχρι τον Μάρτιο 1943 ήταν γνωστή ως οργάνωση Γρίβα. Από της ιδρύσεως της, απαγόρευσε αυστηρότατα κάθε ανάμειξη στην πολιτική. Κανένα κομματιζόμενο πρόσωπο και κανένας πολιτικός δεν εγένετο δεκτός ως μέλος της οργάνωσης, η οποία ηταν απόλυτα νομιμόφρονη προς την εν Καϊρω εξόριστη Ελληνική κυβέρνηση.

Εχει επαφές με τον παρεπιδημούντα εις Αθήνας εξόριστον Μητροπολίτην Κυρηνείας Μακάριον που ειχε ηγηθεί του ξεσηκωμού του 1931, ιεράρχη με πλούσιαν εθνική δράση. Ειχε λάβει μέρος στην Μικρασιατική εκστρατεία τιμηθείς με χρυσούν Αριστείον Ανδρείας. Δι εράνων στην επαρχίαν του συγκέντρωσε ποσό για αγοραν δυο πολεμικών αεροπλάνων της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Ούτος διέμενε τότε στην οδοό Πρόκλου 31 στο Παγκράτι.

Ειχε επίσης επαφές και με τον εκθρονισθέντα για την εθνική του στάση Αρχιεπίσκοπον Αθηνών Χρύσανθον (ο οποίος τότε διέμενε στην Κυψέλη επί της οδού Σουμελά 4) τον οποίον ορίζει ως πολιτικόν σύμβουλον της οργάνωσης. Ουτος ειχε αρνηθεί να παραστεί στην παράδοση των Αθηνών στους γερμανούς και να ορκίσει την κατοχική κυβέρνηση Τσολάκογλου.

Για την οικονομικήν ενίσχυση της οργάνωσης συγκροτεί Επιτροπήν υπό την προεδρίαν του Χρήστου Ζαλοκώστα.

Ο Χρ. Ζαλοκώτας διέθετε τρικυκλο με σήμα του Ερυθρου Σταυρού που χρησιμοποιούσε για τις μετακινήσεις του ο αρχηγός της Οργάνωσης. Το ίδιο τρίκυκλο χρησιμοποιείτο και για μεταφορα οπλισμού της Οργάνωσης.

Άλλες αντιστασιακές οργανώσεις (ΕΔΕΣ, 5/42, ΕΑΜ) ειχαν θέσει καθεστωτικό ζήτημα. Οι οργανώσεις αυτές ενισχύοντο ποικιλοτρόπως απο τους Αγγλους, οι οποίοι απέβλεπαν σε ένα μελλοντικό διχασμό του Ελληνικού λαού. Στους Αγγλους η Οργάνωση Γρίβα δεν ηταν αρεστή. Ο Γ. Γρίβας πίστευε οτι η ανακίνηση καθεστωτικού ζητήματος , οσο η χώρα ηταν υπό γερμανική κατοχή, ηταν άκαιρη και θα δίχαζε τον λαό.

Αποτέλεσμα ωτν αυστηρών κανόνων εχεμύθειας που τηρούσε η Οργάνωση στην μυηση των μελών της, ειναι οτι οι κατακτητές μόλις τον δεκέμβριο του 1941 ελαβαν γνώση της σύστασης της και επεδίωξαν τη σύλληψη μελών της.

Μέχρι το τέλος 1942 η Οργάνωση, βασει του σχεδίου δράσης της, ειχε επανδρώσει τα τμήματα της και ειχε εφοδιαστεί με ελάχιστο οπλισμό, χωρις να καταστήσει γνωστή την υπαρξη της.

Για πρώτη φορα στις 25 Μαρτίου 1943 η Οργάνωση καθιστα γνωστή την υπαρξη της με κατάθεση στεφάνου στο μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη στο Συνταγμα, κάτω απο τη μυτη των κατακτητών, απο τον ανάπηρο πολέμου ανθυπολοχαγό Χρ. Ευθυμάκη. Ταυτόχρονα εμψυχώθηκε ο λαός με αναγραφή μεσα στη πόλη, συνθημάτων κατα των κατακτητών και υπερ του Βασιλέως και της εν Καϊρω Ελληνικής Κυβέρνησης.

Η εμφάνιση της οργάνωσης άφησε άριστες εντυπώσεις και ενθουσίασε τους σκλαβωμένους Ελληνες οι οποίοι με αφορμή οτι το δαφνινο στεφάνι που κατετέθη στον Αγνωστο Στρατιωτη ήταν στερεωμένο σε ξύλινο σκελετό σε σχήμα “Χ” ονόμασαν την Οργάνωση “Χ”.

Η Οργάνωση εδραστηριοποιθηκε αποκλειστικα και μονο στην ευρεία περιοχή Αθηνών και Πειραιά. Με πρωτόκολλο που υπεγράφη μεταξύ του Γ. Γρίβα και του Αγγλου λοχαγού Ντον που ειχε αναλάβει τον συντονισμό των Εθνικών Οργανώσεων Εσωτερικού, η οργάνωση τέθηκε υπό τις διαταγές του Γενικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής.

Η οργάνωση παρέμεινε καθ ολην την διάρκεια του αγώνα, πιστή στην εν Καϊρω εξόριστη Ελληνική κυβέρνηση. Ηλθε σε συγκρουση προς τα συνεργαζόμενας με τους Γερμανούς κατακτητές κυβερνήσεις των Αθηνών. Αποτέλεσμα τούτου ηταν να διαταχθεί από την κυβέρνηση Ράλλη δια της υπ’ αριθμό 18253/10-6-44 διαταγής του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η σύλληψη του Γ. Γρίβα, η οποία και επιχειρήθηκε το βράδυ της 12ης προς 13η Ιουνίου 1944. Πλην ο Γ. Γρίβας διέφυγε την σύλληψη, αλλά οι διώξεις ενατίον του σνεχίστηκαν. Μεταξύ άλλων δια της υπ’ αριθμό 18525/28-7-1944 Διαταγής του Υπουργείου Εθνικής Αμύνας, εστερήθη και αυτών των αποδοχών του. Σχετικά, στα απομνημονευματά του αναφέρει: “…υπέστην πολλάς προσωπικάς διώξεις και κακουχίας. Ουδέποτε ομως απέστην των αχών της ελευθερίας και παρέμεινα πολεμών παρά το πλευρόν των Αγγλών συμμάχων μας μέχρι τέλους του αγώνος….”

Πολά μέλη της οργάνωσης, παρα τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας που τηρούσε, συνελήφθησαν απο τους Γερμανούς. Ορισμένοι μετεφέρθηκαν σε φυλακές στην Γερμανία, άλλοι καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν, άλλοι διέφυγαν τον άνατο ως εκ θαύματος.

Την Ανοιξη του 1943 η οργάνωση ενισχύεται με αξιωματικούς και οπλίτες του ΕΔΕΣ του Ναπολ. Ζέρβα και απο το 5/42 του Συνταγματάρχου δημ. Ψαρού. Την ιδια περίοδο η Οργάνωση αποστέλλει πλέον των 100 αξιωματικών στην Αιγυπτο, που αποτέλεσαν τους πυρήνες του Εθνικού Στρατού που σγκροτηθηκε στην Αίγυπτο.

Την 16ην Αυγούστου 1944 ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου τηλεγραφεί προν τον αντισυνταγματάρχην – Αρχηγόν της “Χ” , Γ. Γρίβαν “ Εθνική ένωσις απολύτως αναγκαία. Δι επίτευξιν σκοπού ρίσαμεν Στρατιωτικόν Διοικητήν Αττικής. Σας διατάσσομεν εκτελέσατε δαταγάς του, οταν κληθείτε δια στρατιωτικήν ενέργειαν.” Η οργάνωση, πάντοτε νομιμοφρων, τιθεται αμέσως υπο τας διαταγας του αντιστρατηγου Παν. Σπηλιωτόπουλου που οριστηκε Στρατιωτικός Διοικητής Αττικής. Με διαταγήν του ανωτέρω, συγκροτεί με άλλες εθνικές οργανώσεις το 1ο Σύνταγμα πεζικού, διοικητής του οποίου ορίζεται ο αντισυνταγματάρχης Γ. Γρίβας.

Τον Σεπτέμβριο 1944, η υπό τον αντισυν ταγματάρχη Γ. Γρίβα οργάνωση “Χ”, ως η καλύτερα οργανωμένη του εσωτερικού, ανέλαβε, κατοπιν διαταγής του στου στρατιωτικού Διοικητού Αθηνών αντιστράτηγου Σπηλιωτόπουλου την μεταφοράν οπλισμού που απεστάλη από το Κάϊρο.. Ο οπλισμός (300 περίπου αυτόματα στέρλιγκ και αρκετα τυφέκια με πυρομαχικά) παρελήφθη από το Πόρτο Ράφτη, μεταφέρθηκε στην Αθήνα και παρεδόθη στον Στρατιωτικό Διοικητή Αθηνών. Με τον οπλισμό αυτό εξοπλίστηκαν οι δυνάμεις ασφαλείας και η οργάνωση που προέβαλαν επιτυχώς αντισταση και απέτρεψαν την εξόρμηση των κομμουνιστών να καταλάβουν την Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1944. Ταυτόχρονα παρελήφθησαν και δυο αγγλοι αξιωματικοί που με βοήθεια της οργάνωσης απέσταλησαν στον προορισμό τους. Οι μετασχόντες της επιχειρήσεως έτυχον ευφημου μνείας.

Το τέλος της Γερμανικής κατοχής πλησιάζει, αλλά ο Ελληνικός λαός αντι να βρεθεί ενωμένος και να αξιώσει την τηρηση των υποσχέσεων των συμμάχων προς το Ελληνκό Έθνος, βρισκεται διχασμένος με δάκτυλο των ξένων δυνάμεων και δη των συμμάχων που δημιούργησαν την ευκαιρία να αθετήσουν τις υποσχέσεις τους προς την Ελλάδα και επωφελήθηκαν αυτης της ευκαιρίας..

Οι κομμουνιστές αρνούνται να υπακούσουν στον ορισθέντα απο την Ελληνική κυβέρνηση Στρατιωτικο Διοικητήν και επιδιώκουν πάση θυσία την ανατροπήν της κυβέρνησης και την δια βίας κατάληψη της εξουσίας.

Ετσι φθάσαμε στο συλλαλητήρο της 3ης Δεκεμβρίου 1944 και την επίθεση των κομμουνιστών κατα των σωμάτων ασφαλείας και του Θησείου οπου ηταν η έδρα του 1ου Συντάματος πεζικού με διοικητή τον αντισυνταγματαρχην Γ. Γρίβαν. Χάρις στη λυσσώδη αντίσταση των νομιμοφρόνων δυνάμεων, απέτραπη η κατάληψη των Αθηνών και η Ελλάς έμεινε εκτος του Σιδηρού Παραπετάσματος .

Η συμβολή του αντινταγατάρχη Γ. Γρίβα στην αποτροπή της απειλής Κομμουνιστικοποίησης της χώρας, ειναι αυτό που οι οπαδοί του κοκκινου φασισμού δεν θα λησμονήσουν ποτέ. Ο Γρίβας θα παραμένει σαν πέτρα στο στομάχι τους και πάντα θα αναζητούν ευκαιρίες να τον εκδικηθούν (βλ. Ζαχαριάδης – αποκάλυψη της ταυτότητας του Διγενή στους Αγγλους) και να τον συκοφαντήσουν.

Η Ελληνική πολιτεία τιμωσα ομοφώνως την οργάνωση “Χ” με την υπ αριθμό 155/1950 Εγκύκλιο Διαταγή του Υπουργείου Στρατιωτικών κοινοποιούσα το από 10/3/1950 βασιλικό Διάταγμα ανεγνώρισε την Οργάνωση “Χ” ως Εθνικήν Οργάνωση Εσωτερικής Αντίστασης με αρχηγόν τον αντισυνατγματάρχη Γεώργιο Γρίβα από του θέρους του 1941 έως 12-3-1945.

Με την οργάνωση Εθνοφυλακής από την Ελληνική κυβέρνηση τον δεκέμβριο 1944, με διαταγή του αρχηγού της διαλύεται η οργάνωση Χ και τα μέλη της κατετάγησαν στο 143 Τάγμα εθνοφυλακής. Ο ίδιος ο αρχηγός της οργάνωσης “Χ” αποστρατευεται με αίτηση του και ιδωτεύει.

Κατα την περίοδο του εμφυλίου, ο Γ. Γρίβας, αποστρατευμένος πλέον, ιδιωτεύει αναλογιζόμενος την αθέτηση των υποσχέσεων των συμμάχων προς τον Ελληνισμό. Εν τω μεταξύ πολλοί Ελληνες στην υπαιθρο που υποφέρουν από τις επιδρομές και τα εγκλήματα των κομμουνιστών, συνεπαρμένοι και ενθουσιασμένοι απο την ηρωική αντισταση των Χιτών στο Θησείο, συγκροτούν ομάδες εκδικήσεως και αυτοαποκαλούνται Χιτες, ενώ η Οργάνωση ουδέποτε διέθετε δυνάμεις εκτος λεκανοπεδίου

Το 1946 οταν προκυρήχθηκαν εκλογές, ο Γ. Γρίβας, καλείται να συνεργαστεί στο Λαϊκό Κόμμα, πλην ομως το κόμμα αθετεί τις υποσχέσεις του, και ο Γ. Γρίβας, έντιμος και εμπειρος στα πεδία των μαχών, πλην άπειρος από τις πολιτικές πλεκτάνες, στο τέλος κατερχεται μόνος, χωρις καμμια ελπίδα επιτυχίας, με το Εθνικό Κομμα των Χιτών, χωρις κομματική οργάνωση, χωρις οικονομική ενίσχυση με αποτέσμα να μην εκλεγει στο κοινοβούλιο..

O AΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΕΟΚΑ

Μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου, ο απόστρατος πλέον Συνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας, αναλογίζεται και προβληματίζεται με τη συμπεριφορα των συμμάχων μας. Διαπιστώνει οτι οι Αγγλοι, παρα το πλευρό των οποίων επολέμησε τον φασισμό, δεν ειναι δατεθιμένοι να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους και να χαρίσουν την ελευθερία στην σκλαβωμένη ιδιαιτέρα του πατρίδα. Σημειώνει στα απομνημονεύματά του: “...Οι Σύμμαχοι ειχον αναλάβει τον πόλεμον εν ονόματι της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης. Υπό το λάβαρον των αρχών τούτων ειχον καλέσει τα έθνη εις συναγερμόν και ειχον ζητήσει παρ αυτών νέας θυσίας. … Αι υποσχέσεις και διακηρύξεις των Αμερικανών και των Αγγλων συμμάχων μας, έριπτον φως εις την ψυχήν των καταπιεζομένων λαών της Ευρώπης και βάλσαμον παρηγορίας εις τας καρδίας των υποδόύλων λαών λαών της γης…’

Αλλά ο Γ, Γρίβας ηταν αγνός και ειληκρινής και ομολογεί ότι εξηπατήθη και αυτός “…Επίστευον οτι οι ηγέται της ανθρωπότητος δεν ήτο δυνατόν ελαφρά τη καρδία να οδηγούν τους ανθρώπους εις την σφαγήν δια την προάσπισην ιδεωδών, εις τα οποία δεν επίστευον και δια την επιδίωξιν πλασματικών σκοπών, τους οποίους προετίθεντο , αμα τη ευτυχεί αποπερατώσει του πολέμου, να εγκαταλείψουν… ”και συμπεραίνει “Η συμπεριφορα των Δυτικών έναντι των φίλων και συμμάχων των υπήρξε αντίθετος προς τας διακηρύξεις και υποσχέσεις των…”

Αναλαμβάνει λοιπόν τον αγώνα αποτίναξης του Αγγλικού ζυγού, συνεπής προς τα αρχάς και τα πιστεύω του….” Ανέλαβον τον αγώνα εναντίον των παλιαών φίλων και συμμάχων μου, δια να υπεραμυνθώ των ιδίων ακριβώς ιδεωδών, δια τα οποία είχομεν συμπολεμήσει μετ αυτων εις τα πεδία του πρώτου και δευτέρου παγκοσμίου πολέμου…”

Ο Γ. Γρίβας ητο σταθερός μελετητής και βαθύς γνώστης της ιστορίας του Ελληνικού Εθνους και ταυτόχρονα εμπειρος και δοκιμασμένος στρατιώτης.

Πιστός στο ιστορικό αξίωμα “Η ελευθερία αποκτάται με το σπαθί του σκλάβου” , από τον Μαίο 1948, έχει καταλήξει στην απόφαση διεξαγωγής ενόπλου αγώνα για απελευθέρωση της Κύπρου. Αρχίζει διερευνητικές επαφες με φίλους και αναζητεί συμπαραστάτες.

Την 5ην Ιουλίου 1951, επισκέπτεται την Κύπρο κατόπιν συνεννοήσεως με τους Σάββα και Σωκράτη Λοϊζίδη προκειμένου να μελέτησει επι τόπου τις συνθήκες και τις προποπτικές ενόπλου αγώνα.

Σημειώνει τρεις διαπιστώσεις:

α) σκεπτικισμό και διστακτικότητα απο τις επαφες του με διάφορους παράγοντες ( εν οις και ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος).

β) Θετική δυνατότητα δράσης μικρών ανταρτικών ομάδων στον ορεινό όγκο του Τροόδους και

γ) ύπαρξη ευκολοπρόσβλητων στόχων εντος των πόλεων.

Επανερχόμενοι εις Αθήνας, καταστρώνει εμεπριστατωμένα στρατιωτικά σχέδια διεξαγωγής του αγώνα. (βλ. “ΑΓΩΝ ΤΗΣ ΕΟΚΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΡΤΟΠΟΛΕΜΟΣ” Γ. Γρίβα Διγενή)

Η εν Ελλάδι πολιτική ηγεσία υπό τον αρχιστράτηγο Παπάγο δεν επιθυμει την διατάραξη των σχέσεων της χώρας με την Μ. Βρεττανία. Πολλοί συστήνουν αναμονή και καταβολή προσπαθειών σε πολιτικό επίπεδο. Αλλοι τον αποτρέπουν .” Ούτε 50 άνδρες δεν θα σας ακολουθήσουν…” του είπε χαρακτηριστικά ο Αρχ. Μακάριος.

Στις 3 Οκτωβρίου 1952 πραγματοποιεί νέαν διερευνητική επίσκεψη στη Κύπρο. Παραμένει έως 25 Φεβρουαρίου 1953. Καταρτίζει μικρούς μαχητικούς πυρήνες, με τη βοήθεια των Παπασταύρου Παπαγαθαγγέλου (επικεφαλής της ΟΧΕΝ) και Σταύρου Ποσκώτη (επικεφαλής ΠΕΟΝ) . Φροντίζει για την αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού και πολεμοφοδίων.

Στις 7 Μαρτίου 1957 στο σπίτι του καθηγητού Γεράσιμου Κονιδάρη καταρτίζεται η Επιτροπή Αγώνα με συμμετοχή των Αρχ. Μακαρίου, Γ. Στράτου, Γερ. Κονιδάρη, Σάββα και Σωκράτη Λοϊζίδη, Γ. Γρίβα, Αντ. Αυγίκου, Δ. Βεζάνη, Νικ. Παπαδόπουλου, Ηλία Τσατόμπρου, Δημ. Σταυρόπουλου, και Ηλία Αλεξόπουλου. Ολοι μαζί ορκίζονται επί του ιερού ευαγγελίου “Ορκίζομαι στο όνομα της Αγίας και Ομουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος να φυλάξω, θυσιάζων και την ιδίαν μου ζωήν, υποφέρω και τα πλέον σκληρα βάσανα, μυστικόν παν ότι γνωρίζω και θέλω ακούσει δια την υπόθεσιον της Ενώσεως της Κύπρου, θα υπακούω δε τυφλώς εις τας εκάστοτε διδομένας μοι σχετικάς διαταγάς.”.

Ο Γ. Γρίβας υπερινικά τους δισταγμούς των παραγόντων και στις 26 Οκτωβρίου 1954 αποχαιρετά τη σύζυγό του Κική και όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στα απομνημονευματα του “…με εφόδια μόνο την ΠΙΣΤΙΝ ανέλαβα το μεγαλύτερο εγχείρημα της ζωής μου, το οποίον, με την βοήθειαν του Θεού, απέδειξε τας υπερόχους εθνικάς αρετάς που κοσμούν τον Ελληνικόν Κυπριακόν Λαόν…” και παρακάτω σημειώνει “Το ημερολόγιον μου το έκλεισα με αυτην την φράσιν “Ο Θεός βοηθός…. Αναχωρώ με πίστιν και θάρρος….

Αναχωρεί ατμοπλοίκά από Πειραία προς Ρόδο. Εκεί επιβιβάζεται στο ιστιοφόρο “ΣΕΙΡΗΝ” και μετά από περιπετειώδες ταξίδι αποβιβάζεται νυκτα, στις ακτές της Χλώρακας, στις 10 Νοεμβρίου 1954, οπου τον ανέμενε ομάδα αγωνιστών. Περιγραφει το μέλος της ομάδας αγωνιστής Νικόλας Γ. Μαυρονικόλας: “…ειδαμε να κατεβάζουν βάρκα και να μπαίνουν μέσα ορισμένα άτομα. ….Η βάρκα έμεινε 3-4 μέτρα από την ξηρά, Εμείς προχωρήσαμε προς την βάρκα. Μπήκαμε μέσα στο νερό για να βοηθήσουμε τους επιβάτες να αποβιβαστούν. …Εγω βοήθησα κάποιον να αποβιβαστεί. Τον επήρα στην αγκαλία μου για να μην πατήσει μεσα στο νερό. Το ατομο αυτό ήταν ο Διγενής…” και στη συνέχεια περιγράφει ένα εκπληκτικό περιστατικό.

Μπήκαμε σε μια περιοχή με δέντρα. Σε μια στιγμή ο Διγενής μας είπε: ”Σταματήστε λίγο να ξεκουραστείτε” Κάτσαμε κάτω από μια μεγάλη ελία. Ο Διγενής πήρε το παγούρι του και ήπιε λίγο νερό. Στη συνέχεια μας πρότεινα να πιούμε, όποιος ήθελε νερό από την Ελλάδα. Πήραμε ένας-‘ενας το παγούρι και ήπιαμε από λίγο νερό. Σίγουρα δεν ήταν για να ξεδιψάσουμε, να σβήσουμε τη δίψα μας. Ηταν κάτι αλλο. Εμοιαζε σαν το μυστικό δείπνο, ήταν κάτι σαν θεία κοινωνία. Αυτό που νοιώσαμε ήταν ο πόθος μας για λευτεριά, για Ενωση της Κύπρου με την Ελλάδα…” (βλ. Νικόλα Γ. Μαυρονικόλα “Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΜΟΥ”)

Την 1η Απριλίου 1955, ο Διγενής κηρύσσει επίσημα την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα. Παραθέτουμε το κείμενο της προκήρυξης:

Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κύπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξιν του αγγλικού ζυγού.Με σύνθημα εκείνο που μας κατέλιπαν οι πρόγονοι μας ως ιεράν παρακαταθήκην: “Η ταν ή επί τας” .

Αδελφοί Κύπριοι,

Από τα βάθη των αιώνων μας ατενίζουν όλοι εκείνοι, οι οποίοι ελάμπρυναν την Ελληνικήν ιστορίαν, δια να διατηρήσουν την ελευθερίαν των: Οι Μαραθωνομάχοι, οι Σαλαμινομάχοι, οι τριακόσιοι του Λεωνίδα και οι νεώτεροι του Αλβανικού Επους. Μας ατενίζουν οι αγωνιστές του 1821, οι οποίοι και μας εδίδαξαν ότι η απελευθέρωσις από τον ζυγόν δυνάστου, αποκτάται πάντοτε με το αίμα. Μας ατενίζει ακόμη σύμπας ο ελληνισμός, ο οποίος και μας παρακολουθεί με αγωνίαν , αλλά και με εθνικήν υπερηφάνειαν. Ας απαντήσωμεν με έργα. Οτι θα γίνομεν “πολλώ κάρονες “ τούτων. Είναι καιρός να δείξωμεν εις τον κόσμον, οτι εάν η διεθνής διπλωματία ειναι άδικος και εν πολλοίς άνανδρος, η Κυπριακή ψυχή ειναι γενναία. Εάν οι δυνάσται μας, δεν θέλουν να αποδώσουν την λευτεριά μας μπορούμε να την διεκδικήσωμεν με τα ίδια  μας τα χέρια και με το αίμα μας. Άς δείξωμεν εις τον κοσμον ακόμη μιαν φοράν ότι και του σημερινού “Ελληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει”. Ο αγών θα ειναι σκληρός. Ο δυνάστης δαθέτει τα μέσα και τον αριθμό. Ημείς διαθέτουμεν την ψυχήν, έχομεν και το δίκαιον με το μέρος μας. Γι΄αυτό και θα νικήσωμεν.
Διεθνείς διπλωμάται ατενίσατε το έργον σας. Είναι αίσχος, εν εικοστώ αιώνι οι λαοί να χύνουν το αίμα των δια την λευτεριάν των, το θείον αυτό δώρο, για το οποίον και εμείς επολεμίσαμεν παρα τω πλευρό των λαών σας και για το οποίον σεις τουλάχιστον διατύνεσθε ότι πολεμίσατε εναντίον του ναζισμού και του φασιμού.
Ελλήνες , όπου και αν ευρίσκεσθε, ακούσατε την φωνήν μας: Εμπρός, όλοι μαζί για τη λευτεριά της Κύπρου μας

Ε.Ο.Κ.Α
Ο ΑΡΧΗΓΟΣ, ΔΙΓΕΝΗΣ

Οι εκκωφαντικες εκρήξεις που συγκλώνισαν τις πόλεις της Κύπρου, Ήταν το προσκλητήριο για τον αγώνα, στο οποίο ανταποκρίθηκε σύμπας ο Κυπριακός Ελληνισμός πλην μιας θλιβερής μειοψηφίας, της ηγεσίας αρτηριοσκληρωτικού ΑΚΕΛ, που ενώ εκ πεποιθησεως με ξύλινη γλώσσα πιπίλιζε δήθεν κατα της αποικιοκρατίας, του ιμπεριαλισμού και του καπιταλισμού, πλην ομως εκείνη την ιστορικη στιγμή στάθηκε στην αντίπερα οχθη, στο πλευρό των Αγγλων αποικιοκρατών, χαρακτηρίζονατς τους αγωνιστές ως “τραμπούκους, βαρελότους, δυναμιτιστές και ψευτοδιγενήδες”

Ο Διγενής οργανώνει και διεγάγει τον τιτάνιο αγώνα, με μόνο εφόδιο την Πίστη του στο θεό, και την ατσάλινη θέληση του. Υπερκερνά όλα τα εμπόδια που συναντά στο δρόμο του, με σύναιση, αλλά και με αποφασιστηκότητα, αναδεικνύεται σε υποδειγματικό ηγέτη, αρχηγό και μπουρλοτιέρη των ψυχών. Απαιτεί και επιβάλλει απόλυτη μυστικότητα και εχεμύθεια, τυφλή υπακοή στις διαταγές του, τόλμη, θάρρος, αυταπάρνηση. Σε ελάχιστο χρόνο θα κατακτήσει τις καρδιές, τον σεβασμό και την εκτίμηση των Κυπρίων, θα γίνει ο θρύλος που θα εμπνέει όλους τους σκλάβους που μάχονται για τη λευτεριά τους.

Οργανώνει και επανδρώνει τις Ομάδες δολιοφθορών, φροντίζει για την εκπαίδευση των Ανταρτικων Ομάδων. Κατανέμει το έδαφος σε τομείς και ορίζει τομεάρχες. Ορίζει συνδέσμους. Συγκεντρώνει οπλισμό, μαζεύει ολα τα κυνηγετικά οπλα και τα διαθέτει για εξοπλισμο της Οργάνωσης. Εμψυχώνει τον τοπικό πλυθησμό, που μετέχει μαζικά και οργανωμένα στον αγώνα με Παθητική Αντίσταση, μποϋκοτάζ των Αγγλικών προϊόντων, με ανάρτιση της Ελληνικής Σημαίας σε ολες της κατοικίες. Οργανώνει την Νεολαία στην ΑΝΕ και την καθιστα συμπαραστάτη στον αγώνα, με διαδηλώσεις, διανομή φυλλαδίων και σε βοηθητικούς τομείς. Δημιουργεί την πολιτική κινηση ΠΕΚΑ για στηριξη των θέσεων του αγώνα.

Επι 4.5 χρόνια ο Διγενής, με τα παλληκάρια του αγωνίζεται, υπο συνθήκες αντίξοες, χωρίς επαρκή οπλισμό και εφόδια, με άντρες και αμούστακα παιδία που ρίχνονται στη φωτιά για την Ενωση με τη μάνα Ελλάδα, χωρις πολεμική κατάρτιση και εμπειρία αλλά με Πίστη στο Θεό και με αποφασιστηκότητα. Κοιμάται στη βροχή, με μια κουβέρτα, κρύβεται σε σπηλιές, υπομένει την πείνα και τη δίψα, το κρύο και τα χιόνια στο Τρόοδος, μέρες και νυκτες πορεύεται στα βουνά, πολεμά, κτυπά τους δυνάστες και διαφευγει.
Δεν τον τρομάζει καμμια δυσκολία. Ολα μπορεί να τα υπερπηδήσει, να τα ξεπεράσει, να τα νικήσει χάρις στο πολυμήχανο μυαλό που διαθέτει, στην πίστη και την επιμονή σε συνδυασμό με την πολεμική του πείρα και την οξυδέρκεια και ευστροφία του. Το σπινθηροβόλο βλέμμα του, φανερώνει οτι μεσα στο μικροκαμωμένο και ταλαιπωρημένο από κακαουχίες σώμα του, κτυπα καρδια λιονταριού.

Με ένα πραγματικό στρατιώτη δίπλα του, τον ανθυπολοχαγό Γρηγόρη Αυξεντίου, με οκτώ φοιτητές που φρόντισε να εκπαιδευτούν στη χρήση οπλων πεζικού, στην Ελλάδα και να έρθουν να αναλάβουν υπεύθυνους τομείς (Ρένος Κυριακίδης, Θάσος Σοφοκλέους, Πέτρος Στυλιανού, Νικος Αγγελίδης, Κύπρος Παπαδόπουλος, Φώτης Παπαφώτης, Ανδρέας Νέστορος και Ανδρέας Λαμπριανίδης) και έναν εφεδρο αξιωματικόν τον Ιωάννη Κατσούλη ξεκίνησε τον αγώνα. Σε λίγο οι τάξεις της ΕΟΚΑ γέμισαν απο νέους της Κύπρου που ανεδείχθησαν σε λιοντάρια στις μάχες κατα του κατακτητή. Οι περισσότεροι νέοι προέρχοντο από τις τάξεις της ΟΧΕΝ, γαλουχημένοι με τα νάματα της Ορθοδοξίας, και αγάπης προς την Ελλάδα που τους μεταλαμπάδευσε ο μπουρλοτιέρης Παπασταύρος Παπαγαθαγγέλου. Πράξεις απαράμιλλου θάρρους και υπερφυσικής τόλμης κατάφεραν τα παλληκάρια της ΕΟΚΑ υπό την έμπνευση και καθοδήγη του θρυλικού Διγενή. Υπήκουον τυφλα και αναντήρρητα στις διαταγές του, χωρις καν να τον έχουν δει ποτέ, χωρις να γνωρίζουν την φυσιογνωμία του.

Πρωτος νεκρός του αγώνα ο εκ Λιοπετρίου Μοδεστος Παντελή που πέθανε από ηλεκτροπληξία την 1η Απριλίου στην προσπάθεια διακοπής της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος απο τη Δεκέλεια.

Πρωτος νεκρός στο πεδίο της Μάχης ο Χαράλαμπος Μούσκος που έπεσε στη Μαχη των Σόλων.

Ο Πέτρος Γιάλλουρος, μαθητής Γυμνασίου πέφτει νεκρός απο σφαιρα Αγγλου στρατιώτη σε μαθητική διαδήλωση στην Αμμόχωστο.

Ο Γρηγόρης Αυξεντίου, ο υπαρχηγός της ΕΟΚΑ, παράδειγμα στρατιώτη, που δέχθηκε αγόγγυστα δίκαιη τιμωρία που του επέβαλε ο Αρχηγός του για μη συμμόρφωση με οδηγίες του, αλλά αργότερα προήχθη σε ανώτερη και πλεόν υπευθυνη θέση, δινει το παράδειγμα, σαν νέος Λεωνίδας, με τη μαρτυρική και παλληκαρίσια θυσία του στον Μαχαιρα στις 3/3/1957.

Την ιδια σταση τηρεί και ο Κυριάκος Μάτσης στο Δικωμο στις 19/11/1958.

Ηρωικά πέφτουν στις 2/9/1958, στη μαχη του Αχυρώνα στο Λιοπέτρι (μετα απο προδοσία) οι Ανδρέας Κάρυος, Φωτης Πίττας, Χρηστος Σαμάρας και Ηλίας Παπακυριακού.

Ο δεκαοκτάχρονος Μάκη Γιωργάλλας μαθητής του Παγκυπρίου Γυμνασίου που απεβληθηκε και τιμωρήθηκε με διαγωγή κοσμία για συμμετοχή σε μαθητική διαδήλωση, μετα απο προδοσία, πέφτει νεκρός στις 31/1/1956 στο γεφύρι της Ζωοπηγής. Πριν αφήσει την τελευταία του πνοή απευθυνόμενος στον Αυξεντίου ειπε: “Μάστρε πεθαίνω..Ζήτω η Ελλάς!!”

Και ενώ οι νέοι της Κύπρου ποτίζουν το δέντρο της λευτεριας με το αίμα τους, οι Αγγλοι δυνάστες, οδηγούν στην αγχόνη στις 9/5/1956 τον Μιχαλάκη Καραολή και Ανδρέα Δημητρίου. Ακολουθούν οι δι αγχόνης εκτελέσεις των Ανδρέα Ζάκου, Χαρίλαου Μιχαήλ και Ιάκωβου Πατάτσου στις 9/8/1956. Στις 21/9/1956 απαγχονίζουν τους Ανδρέα Παναγίδη, Μιχαήλ Κουτσόφτα και Στέλλιο Μαυρομμάτη. Τον κύκλο των απαγχονισμών κλείνει ο μαθητής, ο λογοτέχνης και ποιητής του Ενωτικού Αγώνα, ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης στις 13/3/1957.

Καλόν θα ήταν για τους μελετητές της ιστορίας να διαβάσουν το βιβλίο του Σπ. Παπαγεωργίου “Δια χειρός ηρώων” οπου οι ιδιοι – μελλοθανατοι περιγράφουν τα αισθήματα περηφάνειας και το θάρρος με το οποίο αντιμετώπισαν την αγχόνη.

Στα κρατητήρια στην Πύλα, στην Κοκκινοτριμυθιά και αλλαχού οδηγήθηκαν πλήθος πολιτών , και κρατήθηκαν χωρίς δίκη,- κατα παράβαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων- μονο και μονο διότι αγαπούσαν την πατρίδα τους και οραματίζονταν την λευτεριά..

Πλήθος αγωνιστών και υποπτοι για συμμετοχή τους στην οργάνωση υπέστησαν βαρβαρα βασανιστήρια από τους “πολιτισμένους” Αγγλους που μονο νοσηρά μυαλά μπορούν να διανοηθούν. Πολλοί εχασαν και την ζωή τους ή έμειναν αναπηροι απο τα βασανιστήρια. Και ομως τέτοιες πράξεις βαρβαρότητας που προσβάλλουν τα ανθρώπινα ιδεώδη έμεινα και μενουν ατιμώρητες, χάρις στην αδράνεια και ανεπάρκεια της πολιτικής ηγεσίας του τόπου.

Και ομως ο Διγενής με την Πίστη του και τη ψυχή του καταφερε να σπειρώσει στον αγώνα ολόκληρο τον Λαό και να ξεφτιλίσει ολόκληρη Αυτοκρατορία που μαχόταν με υπεράριθμο και πλήρως εξοπλισμένο στρατό.

Παρα τη μυστικότητα και εχεμύθεια που επιβάλλει ο Διγενής, υπήρξαν κρούσματα παραβάσεων και προδοσίας που στοιχισαν ζωές, η έθεσαν σε κίνδυνο αγωνιστές και μέλη της ΕΟΚΑ. Η οργάνωση για να αποτρέψει επέκταση του φαινομένου τιμωρεί παραδειγματικά κάθε προδοσία που θέτει σε κίνδυνο ζωές αγωνιστών. Τιμωρεί κάθε συνεργασία με τον εχθρό και κάθε δημόσια αμφισβήτηση του αγώνα. Οι τιμωρίες ποτε δεν υπήρξαν αυθαίρετες ούτε άδικες. Εστηρίζοντο σε αποδείξεις ενώπιον επιτροπών και οι τιμωρίες ηταν κλιμακωτές, απο απλή προειδοποίηση, δημόσια έκθεση του υπαίτιου, με κούρεμα, με δημόσιο προπυλακισμό μέχρι και με εκτέλεση για διαγνωσμένους και αμετανόητους προδότες. Γιατι υπήρχαν και τέτοιοι που φορώντας κουκούλα, συνόδευαν τους Αγγλους στρατιώτες και υπεδέικνυαν πρόσωπα τα οποία κατονόμαζαν ως μέλη της ΕΟΚΑ. Οψίμως σήμερα, το ΑΚΕΛ, αντι να σκύψει το κεφάλι απο ντροπή για την σταση της ηγεσίας του και ορισμενων μελών του, ζητεί δήθεν την δικαίωση και αποκατάσταση των προδοτών.

Εν παρενθέσει σημειώνουμε ότι κατά την περίοδο του αγώνα ανεκόπη και εξηφανίσθη το φαινόμενο της ζωοκλοπής, ένα φαινόμενο που διήνθιζε την κοινωνική ζωή του τόπου.

Τον Φεβρουάριο του 1959, η πολιτική ηγεσία της Κύπρου και της Ελλάδας, συνυπογράφουν τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου με τις οποίες τα αίματα των αγωνιστών και ο αγώνας του Διγενή εξαργυρώνονται με μια κολοβή ανεξαρτησία, που για τους τ/κ ήταν η βάση για τη διχοτόμιση του νησιού. Ηδη ο πολιτικός ηγέτης της Κύπρου, Αρχ. Μακάριος μετα την επιστροφή του απο την εξορία στις Σευχέλλες, (οπου ειχε εξοριστεί στις 7/3/1956 μαζί με τους α) Μητροπολίτη Κυρηνείας Κυπριανό β) Γραμματέα της Μητροπόλεως Κυρηνείας και δημοσίογραφο Πολύκαρπο Ιωαννίδη και γ) τον πρωθιερεά της Φανερωμένης και πνευματικό καθοδηγητή των μελών της ΕΟΚΑ, Παπασταύρο Παπαγαθαγγέλου) έχει εγκαταλείψη τον στόχο της ΕΝΩΣΗΣ και δηλώνει στη βουλευτίνα του Εργατικού Κόμματος της Βρεττανίας Βαρβάρα Κασλ οτι στόχο έχει πλεόν την ανεξαρτησία .

Ο Διγενής ούτε καν ερωτάται για τη λύση… βρίσκεται ξαφνικά προ τετελεσμένων. Εκ των υστέρων έστειλαν τον Μιχαλάκη Πισσά ( Γενικό Γραμματέα της ΣΕΚ) να πείσει τον Διγενή να αποδεχθεί τη λύση….

…Επί ώρες όρθιος δεχόμουν κατσάδες από τον Διγενή” για τα τετελεσμένα που του παρουσίασαν, αναφέρει αργότερα σε συνέντευξη του, ο Μιχ. Πισσάς.

Και όμως ο Διγενής δείχνει για μια ακόμη φορα την ανωτερότητα του, την ωριμότητα της σκέψης του, καταπνίγει τον θυμό του για την αδικία και για τον παραγκωνισμό του στρατιωτικού αρχηγού και θέτει πάνω απ όλα το συμφέρον της πατρίδας. Λέει ΟΧΙ ΣΤΟ ΔΙΧΑΣΜΟ.


Χαρακτηριστικά θα παραθέσουμε οσα αναφέρει στην Προκήρυξη της 9ης Μαρτίου 1959. Διαταγή Κατάπαυσης Πυρός που σημαίνει το τέλος του ένοπλου αγώνα.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΚΥΠΡΙΑΚΟΝ ΛΑΟΝ

Οταν την 1ην Απριλίου 1955 ύψωσα την σημαία του επαναστατικού απελευθερωτικού κινήματος, έταξα ως σκοπόν την απελευθέρωσιν της Κύπρου και εζήτησα την υποστήριξιν του Ελληνικού Κυπριακού λαού και την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Εθνους, αίτινες μου παρεσχέθησαν πλήρως κατα τον τετραετή σκληρόν αγώνα μας.

Ηδη κατόπιν της μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδος και Τουρκίας συμφωνίας της Ζυρίχης, η οποία επεκυρώθη εν Λονδίνω και υπό του Εθνάρχου Μακαρίου, είμαι υποχρεωμένος

ΝΑ ΔΙΑΤΑΞΩ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΑΥΣΙΝ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ

Εκείνος ο οποίος δεν θα εδέχετο την συμφωνίαν και θα συνέχιζε τον αγώνα, θα ΕΔΙΧΑΖΕ όχι μονον τον Κυπριακόν λαόν, αλλά πιθανώς και ολόκληρον το έθνος, τα δε αποτελέσματα του εθνικού διχασμού θα ήσαν απείρως καταστρεπτικώτερα από τα τοιαύτα, τα οποία τινες νομίζουν, οτι θα επιφέρη η δοθείσα λύσις (συμβιβασμού , η οποία ασφαλώς δεν ικανοποιεί τους πόθους μας)

Το κατ΄ εμέ, ειναι προτιμωτέρα η λύσις αυτή, έστω και εάν δεν ειναι εκείνη, που αναμέναμεν και η οποία θα ικανοποιεί τους πόθους μας, παρά ο εθνικός διχασμός, γιατί σ’ ένα τέτοιο διχασμό, ΘΑ ΤΑ ΧΑΣΩΜΕΝ ΟΛΑ.

Αντί του πολεμικού παιάνος, θα σημάνω σήμερον ΟΜΟΝΟΙΑΝ, ΕΝΟΤΗΤΑ, ΑΓΑΠΗΝ ίνα επί των ερειπίων και της τέφρας της απαστραπτούσης από δόξαν και εθνικόν μεγαλείον Κυπριακής εποποιϊας ανοικοδομήσετε το νέον οικοδόμημα της νεαράς Δημοκρατίας.

Εις τους πρωτεργάτας αυτής εναπόκειται ήδη να την οδηγήσουν εις την οδόν της ευημερίας και της προόδου. Οσον αφορά εμέ, αποφασισμένος να μην αναμιχθώ εις την πολιτικήν και την δημόσιαν ζωήν, τόσον εν Κύπρω όσον και εν Ελλάδι, θα παρακολουθώ με αγωνίαν εκ του μακρόθεν τα βήματα της πολυβασανισμένης και αιματοβρέκτου Πατρίδος και θα συμμερίζωμαι μαζί σας την χαράν και τον πόνον σας (και εις την οποίαν, παρα τας προσπαθείας μου, η πολιτική δεν κατόρθωσε να δώση εις το ακέραιον εκείνο, που επεθύμουν, ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΙ ΑΔΕΣΜΕΥΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ ΤΗΣ.)

Η Κύπρος ειναι πολύ μικρά εις έκτασιν δια να επιτελέσω μόνος έργον μεγαλύτερον εναντίον μιας πανισχύρου αυτοκρατορίας .

Έχω την συνείδησιν ήσυχον, οτι έπραξα το καθήκον μου. Έργον της πολιτικής ήτο να εκμεταλλευθή τους επικούς αγώνας του Κυπριακού Λαού.. και αύτη τους εξεμεταλλέυθη όπως ηδυνήθη ή όπως ενόμισε καλύτερον.

ΝΥΝ ΟΦΕΙΛΩΜΕΝ ΝΑ ΠΕΙΘΑΡΧΗΣΩΜΕΝ

Συσπειρωθείτε ΟΛΟΙ, ΗΝΩΜΕΝΟΙ περιξ του ΕΘΝΑΡΧΟΥ, ο οποίος αποτελεί σήμερον σύμβολον ΕΝΟΤΗΤΟΣ και ΙΣΧΥΟΣ και βοηθήσατε τούτον εις το δύσκολον έργον του.
Αύτη ειναι η επιθυμία μου, προς την οποίαν καλώ πάντας να συμμορφωθούν”

Ε.Ο.Κ.Α

Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΔΙΓΕΝΗΣ”

(Αι εντός παρενθέσεως φράσεις αφαιρέθηκαν απο το κείμενο κατόπιν επιστολής -παρακλήσεως του Μακαρίου για να μην κλονισθεί η πίστη του λαού προς το πρόσωπον του)

Βάσει όρου των συμφωνιών, ο Διγενής υποχρεούτο να αναχωρήσει από τη Κύπρο άμεσα. Μάλιστα δεν του επέτρεψαν να εμφανιστεί δημόσια και να απευθυνθεί προς τον λαό. Με συνομωτικό τρόπο , κατάφερε ο Διγενής να συναντηθεί προ της αναχωρήσεως του με τους τομεάρχας της ΕΟΚΑ κ.ά άμεσους συνεργάτες του, την νυκτα της 15ης Μαρτίου στας οικίας των Ηλίαδη και Γαβριηλίδη. Το κλιμα ήταν άκρως συγκινητικό. Ο Αρχηγός περιγράφει στα απομνημονεύματά του. “…Η στιγμή της συναντήσεως με τους άμεσους συνεργάτας μου υπήρξε τη αληθεία, εξόχως συγκινητική. Ουδέποτε θα την λησμονήσω… Τινά τούτων έβλεπα δια πρώτην φοράν. Και όμως ούτοι επειθάρχουν εις εμέ και επετέλεσαν ηρωϊκάς πράξεις υπό την ηγεσίαν μου. Εκείνοι ανέμενον να ιδούν τον Αρχηγό των, ο οποίος τους καθοδήγει και τους ενέπνεε και παρέμεινα πάντα κοντά των στοργικός. Εμψυχωτής. ‘ακαμπτος, ακατάβλητος. Εγώ δε τους άμεσους συνεργάτες μου, επί των οποίων κυρίως εστήριξα την εφαρμογήν των σχεδίων μου…”

Ο Διγενής μεταβαίνει στην Ελληνική πρεσβεία και απο εκεί, με όχημα της πρεσβείας, στο αεροδρόμιο Λευκωσίας όπου αναχωρεί με πολεμικό αεροσκάφος της Ε.Β.Α .. Φτάνει στο Ελληνικό την 14.30 της 17ης Μαρτίου 1959. Τον υποδέχονται εκπροσωποι του κράτους, της εκκλησίας και ο Δήμαρχος Αθηναίων. Ο Ελληνικός λαός του επεφύλαξε ενθουσιώδη υποδοχή. Την επόμενη μέρα η Βουλή των Ελλήνων ομόφωνα ανεκήρυξε τον Διγενή “ΑΞΙΟΝ ΤΕΚΝΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ”. Επίσης η Ακαδημία Αθηνών σε ειδική συνεδρίαση τίμησε τον Διγενή.

Κλείνουμε την εξιστόρηση της ιστορικής αυτής περιόδου με την δήλωση του Διγενή: “Εχω την συνείδηση μου ήρεμον ότι εις Κύρον έπραξα εις το ακέραιον το καθήκον μου ως Ελλην και ως Κύπριος. Ο υπέροχος Κυπριακός Λαός ο οποίος υπήρξεν υπόδειγμα αγωνιστικότητος και καρτερικότητος κατα τον τετραετή απελευθερωτικόν αγώνα, ήτο άξιος καλυτέρας τύχης από εκείνην, την οποίαν του έδωσαν αι συμφωνίαι Ζυρίχης – Λονδίνου. Την ευθύνην δια ταύτας φέρουν εκείνοι οι οποίοι τας υπέγραψαν εν αγνοία μου.”

Η ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΚΑΗ ΑΝΤΑΡΣΙΑ – Ο ΔΙΓΕΝΗΣ ΕΠΑΝΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΜΥΝΑΣ

Οι συμφωνίες Ζυριχης Λονδίνου, περιείχαν τα σπέρματα της διχοτόμησης της Κύπρου. Από την επόμενη μέρα της κολοβής ανεξαρτησίας, οι τ/κ συνεχίζουν την εφαρμογή των σχεδίων για επίτευξη του στόχου της διχοτόμησης. Οργανώνονται και εξοπλίζονται εισάγοντες οπλισμό απο την Τουρκία (βλ. Πλοιάριο DENIZ).
H ε/κ πλευρά παρακολουθεί τα τεκτενόμενα και επιχειρεί να προετοιμαστεί για να αποκρούσειτυχόν στρατιωτική δράση των τ/κ, με την ιδρυση παρακρατικής μυστικής οργάνωσης με την επωνυμία “ΑΚΡΙΤΑΣ” με επικεφαλής τον ίδιο τον υπουργό εσωτερικών Πολύκαρπο Γιωρκάτζη. Οι προσπάθειες και οι ενέργειες αποδεικνύονται εκ των πραγμάτων επιπόλαιες, ερασιτεχνικές και απολύτως ανεπαρκείς.

Στις 30/11/1963 Ο Πρόεδρος της νεαρής δημοκρατίας Μακάριος, υποβάλλει στον αντιπρόεδρο Κουτσιουκ και στην τουρκική κυβέρνηση υπόμνημα με τα 13 σημεία τροπολογιών του Συντάγματος. Οι ασκός του Αιόλου έχει πιά αννοίξει. Το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου ξεκινούν οι πρώτες συγκρούσεις με αφορμή έλεγχο τ/κ που επεχείρησε αστυνομικη περίπολος παρα την οδό Ερμού στη Λευκωσία. Την επομένη οι τ/κ ενεργούν γενικευμένη εξέγερση και επίθεση στα βορεια προάστια της Λευκωσίας. Η συγκρούσεις επεκτείνονται σε ολόκληρο το νησί. Η ΤΟΥΡΔΙΚ εξέρχεται του στρατοπέδου της και λαμβάνει θέσεις μάχης. Οι τ/κ δημιουργούν ισχυρούς θύλακες που τους ενισχύου με πληθυσμούς που μετακινούν απο μικτα χωριά. Η Κύπρος καντονοποιείται. Τίθενται τα θεμέλεια της διχοτόμησης.

Στην ε/κ πλευρά επικρατεί πλήρης σύγχυση, τρόμος, πανικός, ανησυχία, αβεβαιότητα . Αξιόμαχος στρατός δεν υπάρχει. Η μυστική οργάνωση του υπ. Εσωτερικών αποδεικνύεται γελοία και ανύπαρκτη. Την άμυνα αναλαμβάνουν ιδιωτικοί στρατοί. (οι ομάδες του Λυσσαρίδη του Σαμψών, κ.α.)

Στην Αθήνα, Ο Διγενής ανησυχεί για την κατάσταση που δημιουργήθηκε. Ξεκινα επαφές με την Ελληνική Κυβέρνηση και την Στρατιωτική ηγεσία. Μελετά τα υφιστάμενα στρατιωτικά σχέδια “ΤΙΜΟΘΕΟΣ” , “ΠΥΡΣΟΣ” “ΑΦΡΟΔΙΤΗ” και διαπιστώνει οτι ειναι ανεδαφικά και ανεφάρμοστα. Προβαίνει ο ίδιος σε συνταξη νέων σχεδίων τα οποία και υποβάλλει και γινονται κατ αρχήν δεκτά. Τα σχέδια του Διγενή προβλέπουν την οργάνωση και εξοπλισμό 32 ταγμάτων πεζικού με πλήρη εξοπλισμό υποστήριξης. (12 τακτικά και 20 εφεδρικά). Προβλέπει την καθιέρωση υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας των ε/κ, την επιτήρηση των ακτών προς απόκρουση αποβάσεως και ταυτόχρονες εκκαθαρίσεις των τ/κ θυλάκων αντίστασης

Στις 23 Μαϊου 1964 σε επιστολή του προς τον πρωθυπουργόν της Ελλάδος Γεώργιον Παπανδρέου αναφέρει:

…Η επιπολαιότης μεθ ης αντιμετωπίσθη η κατάστασις εν Κύπρω αφ’ ότου ήρχισαν προ πενταμήνου αι συγκρούσεις, επέτρεψεν εις τους τ/κ, σημαντικώς υποδεέστερους ημών, να καταλάβουν και οργανώσουν περιοχήν πλήρως ελεγχομένην υπ αυτών από Λευκωσίας μέχρι στενωπού Αγύρτας προς Κερύνεια, παρ’ όλο οτι ευθύς εξ αρχής και μέσω του κ. Ν. Κρανιδιώτη υπέδειξα εις τους εν Κύπρω, την σοβαρότητα της τοιαύτης προωθήσεως των Τούρκων προς τον Πενταδάκτυλον και εγκαταστάσεως των επ αυτού.

Διαπιστώνει στη συνέχεια ότι παρήλθαν 5 κρισιμοι μηνες χωρις να δημιουργηθεί οργανωμένος στρατος, αλλά “ανεπαρκή τμήματα και απειθάρχητα” και προτείνει:

Εδήλωσα υπευθύνως και το επαναλαμβάνω, ότι εντός διμήνου είμαι εις θέσιν να δημιουργήσω στρατόν και να λάβω εκείνα τα μέτρα ωστε να αποκρούσωμεν εχθρικήν απόβασιν, εάν μου εδίνοντο τα μέσα και “εν λευκώ” η διαχείρισις του στρατιωτικού τομεως της Κύπρου. Εξενίσθητε τότε δια το αίτημα μου αυτό και:

Σας εξήγησα τι εσήμαινε…” και συνεχίζει

… Οταν προ τινων ημερών εζήτησα να μου επιτραπεί η μετάβασις εις Κύπρον, μοι ανεκοινώθη, οτι δια λόγους κυρίως πολιτικούς επεβάλλετο μικρά αναβολή. Ηναγκάσθην να μην επιμένω, μολονότι δεν έκρινα σοβαρούς τους τους προβληθέντες λόγους.

Ηδη όμως προ της σοβαρότητος της καταστάσεως εν Κύπρω και προς τον σκοπόν όπως επιβλέψω την εφαρμογήν των διαταχθέντων, επανέρχομαι επί της αιτήσεως μου, να μεταβώ κρυφίως εις Κύπρον. “και κλείνει την επιστολήν του :

Ζητώ να αφεθω ελεύθερος να εφαρμόσω ότι υπεσχέθην … άλλως μετα βαθείας μου λύπης, είμαι υποχρεωμένος να δηλώσω οτι θα διαχωρίσω τας ευθύνας μου και θα κάμω εκείνο, το οποίον μου υπαγορεύει η εθνική μου συνείδησις και αι υποχρεώσεις μου έναντι του Ελληνικού Κυπριακού Λαού.

Μετα πάσης τιμής

Γ. ΓΡΙΒΑΣ-ΔΙΓΕΝΗΣ


Φορείς και οργανώσεις από τηνη Κύπρο εκλιπαρούν τον Διγενή να επιστρέψει στη Κύπρο, ασκούν πιέσεις στην Ελληνική Κυβέρνηση για να επιτύχουν την επάνοδο του Διγενή.

Επιτελους στις 9 Ιουνίου 1964, οι υπουργοί της Κυβερνήσεως Γ. Παπανδρέου, Σταύρος Κωστόπουλος και Πέτρος Γαρουφαλιάς επισκέπτονται τον Διγενή στην οικία του και του ανακοινώνουν οτι μπορεί να αναχωρήσει κρυφά για την Κύπρο. Το πρωϊνό της 12ης Ιουνίου 1964, ο Διγενής αποβιβάζεται σαν επιβάτης του πλοίου ΑΤΡΕΥΣ, στη Κύπρο. Με το ίδιο πλοίο αποστέλλεται στρατιωτικό προσωπικό και οπλισμός.

Ενώ μέχρι τέλους Μαϊου 1964 ειχαν αποσταλεί 106 άνδρες, 420 τόννοι υλικών και 617 τόννοι πυρομαχικών, κατα το δίμηνο Ιουνίου – Ιουλίου αποστέλλονται 6.927 άνδρες, 2880 τόννοι υλικών και 2.274 τόννοι πυρομαχικών. Μέχρι τις 10 οκτωβρίου έχουν αποσταλεί συνολικά 8.364 ‘ανδρες 4.807 τόννοι υλικών και 3,460 τόννοι πυρομαχικών.

Και όμως 4 μόλις μέρες μετα την άφιξη του Διγενή στη Κύπρο, η Ελληνική κυβέρνηση αποφασίζει να τον ανακαλέσει.

Σχετικά, παραθέτουμεν την από 20/6/1964 ¨εκθεση του Διγενή πρόν τους Πρωθυπουργόν της Ελλάδος, Υπουργόν Εξωτερικών, Υπουργόν Αμύνης, με κοινοποίηση προς τον Βασιλέα

... Την 19.10 εξ ώραν της 16ης τρεχ, συναντήθην μετα του αφιχθέντος εξ Αθηνών κ. Ανδρέα Παππά κατόπιν αιτήσεως του. Ούτος μου ανεκοίνωσεν οτι δύο ήσαν οι σκοποί του ταξειδίου του. Ο πρώτος να ενημερώσει τον Αρχιεπίσκοπον Μακάριον επί του σκοπού του ταξειδίου του Προέδρου της Ελληνικής Κυβερνήσεως εις Ουάσιγκτων. Ο δεύτερος να μοι διαβιβάση επιθυμίαν του κ. Προέδρου οτι πρέπει να αναχωρήσω αμέσως εκ Κύπρου, διότι ούτος φοβείται ότι η ενταύθα παρουσία ου πιθανόν να γνωσθή, οπότε θα βλάψη κατα την επικείμενην συζήτησιν του Κυπριακού εις το Συμβούλου Ασφαλείας την: 19ην τρέχοντος.

Εις τον κ. Παππά απήντησα ως ακολούθως: “Δεν είναι ο ανωτέρω λόγος, δι’ ον καλούμαι να εγκαταλείψω την Κύπρον, αλλ έτερος, ον κατέχω εξ αξιοπίστου πηγής. Ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος μετα την συνομιλίαν μας εκάλεσε τον εν Κύπρω Έλληνα Πρεσβευτήν, προς τον οποίον εξεδήλωσε την δυσαρέσκειαν του διότι ευρισκόμην εν Κύπρω. Κατόπιν τούτου ο Ελλην Πρεσβευτής ήλθεν εις επαφήν με το Ελληνικόν Υπουργείον Εξωτερικών, εις ο διεβίβασε τας ανησυχίας και την δυσαρέσκειαν του αρχιεπισκόπου.
Πρόσθεσα επίσης ότι δεν έχω το δικαίωμα τώρα, καθ ον τρόπον με καλούν, να εγκαταλείψω την Κύπρον, δια να χαραρκτηρισθώ ως ρίψασπις παρ εκείνων οι οποίοι γνωρίζουν την άφιξιν μου.

Την 19ην τρεχ. 17ην ώραν, με επεσκέφθησαν οι εξ Ελλάδος αφιχθέντες την 18ην τρεχ. Αξιωματικοί του ΓΕΣ υποστράτηγος Γεωργιάδης και Ταξίαρχος Τσούμπας μετα των Στρατηγών Γ. Καραγιάννη και Πρόκκου και μοι διεβίβασαν εκ μέρους του Υπουργού Αμύνης κ. Π. Γαρουφαλιά τα ακόλουθα:

Αι αποσταλείσαι και αποσταλησόμεναι εξ Ελλάδος δυνάμεις θα υπαχθούν επιχειρησιακώς υπό την ηγεσίαν σας εις περίπτωσιν τουρκικής εισβολής ομού μετα των δυνάμεων του κυπριακού στρατού και να καταρτίσετε τα σχετικά σχέδια, τοσον δια την απόκρουσιν ταύτης όσον και την εκκαθάρισισν του εσωτερικού της νήσου από τουρκικάς εστίας αντιστάσεως. Τα σχέδια ταυτα αφού τα καταρτίσετε να τα μεταφέρετε ο ίδιος εις Αθήνας δια να συζητήσετε επ αυτών.”

Μόλις εξήλθαν οι ανωτέρω, εισήλθον εις την οικίαν μου ο Ταξίαρχος Περίδης μετα του Στρατηγού Καραγιάννη. Ο κ. Περίδης μοι ενεχείρισε και ανέγνωσα τηλεγράφημα, δια του οποίου εκαλούμην να αναχωρήσω εκ Κύπρου και εις το οποίον αναφέρετο μάλιστα ότι δια τον σκοπόν τούτον θα ήτο εις την διάθεσιν μου αεροπλάνο. Ούτως, εντός ελαχίστων λεπτών μοι εκοινοποιήθησαν δύο αλληλοσυγκρουόμεναι εντολαί. Και αι δύο εκ του Υπουργού Εθνικής Αμύνης, όστις ασφαλώς ητο εν γνώσει της αποστολής Α. Παππά. Τι να εικάση τις εκ τούτων;

Απήντησα οτι είμαι ελεύθερος πολίτης δημοκρατικής χώρας και έχω το δικαίωμα να κανονίζω μόνος μου που θα διαμένω, επί πλέον δε είμαι και Κύπριος και συνεπώς ουδείς δύναται να με εμποδίσει, υπο οιαδήποτε προσχήματα, να παραμείνω εις την γενέτειραν μου.”


Στις 24/6/1964 ο Διγενής απευθυνόμενος στον Κυπριακό Λαό μέσω του ΡΙΚ προσδιορίζει τους σκοπούς της αφίξεως του στη Κύπρο:

α) να διακηρύξη την ανάγκη ενότητος και συμφιλιώσεως του Ελληνικού Κυπριακού λαού
β) να ασκήση όλην την επιρροήν του δια την αρμονική και ειρηνική συνύπαρξη ε/κ και τ/κ
γ) να συμβάλη στη δικαία λύση του Κυπριακού προβλήματος

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟΝ ΑΤΣΕΣΟΝ – Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ

Πολλά ελέχθησαν δια το περιβόητο σχέδιο Ατσεσον για επίλυση του Κυπριακού.

Παραθέτουμεν την από 3/8/1964 επιστολή του Διγενή προς τον Υπουργό Εξωτερικών της Ελάδος κ. Στ. Κωστόπουλο, όπου εκτίθενται οι θέσεις του Διγενή επί του σχεδίου Άτσεσον.

Είναι ευχάριστον διότι οι Αμερικάνοι αντελήφθησαν ότι η Ένωσις της Κύπρου με την Ελλάδα αποτελεί την ενδεδειγμένην λύσιν. Εν τούτοις αι συνοδεύουσαι ταύτην δουλείαι δι ικανοποίησιν της Τουρκίας, μεταβάλλουν το σχέδιον εις πραγματικόν έκτρωμα.

1. Δεν πρέπει να τίθεται ζήτημα ικανοποιήσεως της Τουρκίας δι ουσιαστικούς λόγους ή δια λόγους γοήτρου.
2. Ζήτημα εκχωρήσεως Ελληνικών εδαφών δεν τίθεται, ως εθνικώς απαράδεκτον αλλά και ανήθικον. Οι λαοί και τα εδάφη των, οταν μάλιστα απεκτήθησαν με αίμα και θυσίας, δεν ανταλλάσονται υπό των κυβερνήσεων των ως εμπόρευμα. Η Ελληνική παράδοσις λέγει ότι ταύτα χάνονται μονον κατόπιν εξαντλήσεως όλων των μέσων δια την δι όπλων υπεράσπισιν των. Αυτ’ο απαιτεί η εθνική αξιοπρέπεια, αλλά και αυτό είναι, νομίζω, σύμφωνον προς τας αρχάς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ευθύνην του κράτους έναντι του λαού.

3. Ως προς την δημιουργία Τουρκικών καντονίων και ταύτα πρέπει να απορριφθούν, διότι αποτελούν μιαν συγκεκαλυμμένην διχοτόμησιν και μόνιμον αιτίαν προστριβών και διενέξεων μετα της Τουρκίας.
4. Τουρκική βάσις εν Κύπρω

Εάν δοθεί εις την νότιον Κύπρον (περιοχή Λάρνακος ή Αμμοχώστου) τότε αι σοβαρώτεραι περιοχαί της νοτίου παρακτίου ζώνης δεν ανήκουν πλέον εις ημάς (αφού αι βρεττανικαί βάσεις Ακρωτηρίου- Επισκοπής και Δεκέλειας ευρίσκονται εν αυτή).

Εάν δοθεί τοιαύτη εις την βόρειον Κύπρον (περιοχαί Κυρηνείας ή Μόρφου) ανεξαρτήτως του ότι τούτο θα εσήμαινε πλήρη κύκλωσιν της νήσου από ξένας βάσεις, ειναι και απαράδεκτον στρατιωτικώς, διότι ουσιαστικώς, η βάσις αυτή θα απετέλει έν τουρκικόν προγεφύρωμα ευρισκόμενον μόλις 40 μίλια από τας τουρκικάς ακτάς και συνεπώς: η ασφάλεια της νήσου θα εκινδύνευεν από αυτήν ταύτην την Τουρκίαν.

Εν τούτοις, εάν προκειται να δοθή η ευνοίκή λύσις της Ενώσεως άνευ ουδενός άλλου περιορισμού, και αυτή προσκρούει μόνον εις το ζήτμα της τουρκικής βάσεως, τότε, αλλά τότε μόνον, η μεγίστη υποχώρησις την οποίαν θα ηδυνάμεθα να κάμωμεν είναι να δεχθώμεν όπως οι Αγγλοι παραχωρήσουν εις την Τουρκίαν εν μέρος των βάσεων των, ειτε εις Ακρωτήριν είτε εις Δεκέλειαν, δια περιορισμένον χρονικόν διάστημα. Πάντως αύτη θα είναι υποχρεωμένη να εγκαταλείψη την βάσιν ταύτην, οταν και οι Αγγλοι εγκαταλείψουν τας εν Κύπρω βάσεις των. Πρέπει επέσης να ληφθή υπ όψιν ότι οι Τούρκοι εν τη περιπτώσει ταύτη δεν θα έχουν τα αυτά προνόμοια με τους Αγγλους δια την κίνησιν των εκτός της βάσεως, αλλά το νομικόν καθεστώς τούτων εκτός των βάσεων θα ρυθμισθή δι ειδικής διατάξεως όπως επίσης θα ορισθή και ο αριθμός των εντός ταύτης στρατευμέτων, ο οποίος εν ουδεμία περιπτώσει θα ητο δυνατόν να αυξηθή. Θα ήτο βεβαίως απείρως προτιμώτερον εάν αντί τουρκικής, το τμήμα τούτο, μεταβάλλετο εις βάσιν του ΝΑΤΟ με συμμετοχήν ελληνικών και τουρκικών στρατευμάτων.

Μετ εξαιρέτου τιμής

Στρατηγός Γ. Γρίβας – Διγενής”

Η ΜΑΧΗ ΜΑΣΟΥΡΑΣ – ΚΟΚΚΙΝΩΝ

Η περιοχή μεταξύ Μασούρας και Κοκκίνων είχε επιλεγεί απο την τουρκική ηγεσία ως κατάλληλος για την εισαγωγή οπλισμού και στρατιωτικών εκ Τουρκίας. Η κατάληψη των υψωμάτων Λωρόβουνο και Ακόνι, από τους Τούρκους αποτελούσε ισχυροποίηση του τ/κ θύλακα και παρείχε σ’ αυτούς προοπτικές περαιτέρω επέκτασης της ελεγχομένης από αυτούς εδαφικής περιοχής προς Σταυρόν Ψώκας και τον ορεινόν όγκο του Τροόδους καθώς και προοπτική συνένωσης με τις περιοχές Λιμνίτη – Λέυκας.


Τα γεγονότα ως εκτείθενται στην έκθεση που υπέβαλε προς την πολιτικήν ηγεσία ο Διγενής έχουν εν περιλήψει ως εξής:

> 18/6/1964 οι Τούρκοι Μασούρας – Αγ. Θεοδώρου επετέθησαν στο Μοσφίλι που ειχε αποκλεισθη.

> 9/7/1964 οι Τούρκοι προωθήθηκαν και κατέλαβαν το στρατηγικό ύψωμα Λωρόβουνο.

> 1/8/1964 απεσταλη ενα Τάγμα νεοσυλλέκτων υπό τον ταγματάρχη Ν. Τερτιλήν στη περιοχή μεταξυ Λιμνήτη-Μασούρας

> 6/8/1964 ο Διγενής επιστρέφων εξ Αθηνών περί την 19ην ώραν καλείται να παρεβρεθει σε Υπουργικό Συμβούλιο που κάλεσε ο Αρχ. Μακάριος. Αποφασίζεται η παρέμβαση της Ε.Φ για να επιτευχθεί σταθεροποίηση των θέσεων μας.

> 8/8/1964 περί ώραν 7.30 πρωινή, κατελήφθη το Λωρόβουνο. Ο Διγενής βρίσκεται στο πεδίο της μάχης. Επεμβαίνει και το 216 τ.π και οι μάχες διεγάγονται εφ όλοκλήρου του μετώπου. Περί ωραν 11π.μ ο Διγενής λαμβάνει μήνυμα εξ Αθηνών να σταματήσουν άμεσα οι επιχειρήσεις. Ο Διγενής προ του διλήμματος να εγκαταλείψει το εγχείρημα για να φανεί υπάκουος στρατιώτης, η να συνεχίσει την επιχείρηση και να φανή ανυπάκουος, ως άξιος ηγήτορας αποφασίζει την συνέχιση των επιχειρήσεων και επίτευξη του στόχου.

Στην έκθεση του σημειώνει επί λέξει: “…θα απετέλει δι εμέ τεράστιοον στρατιωτικόν σφάλμα και απο καθαρώς στρατιωτικής απόψεως όσον κυρίως και ψυχολογικής τοιαύτης η διακοπή πολεμικών επιχειρήσεων και μάλιστα ευνοϊκών δι ημάς ύστερα απο την διάσπασιν της εχθρικής τοποθεσίας μετα πείσμονα εχθρικήν αντίστασιν. Τα τμήματα θα διερωτώντο διατί τα ωθήσαμεν εις την μάχην…”

Περί ωραν 16.20 λίγο πριν την πραγματοποίηση ολικής επίθεσης προς Κόκκινα – Μασούρα επενέβη με βομβαρδισμούς η τουρκική αεροπορία. Ο ίδιος ο Διγενής, μαζί με τον υπασπιστή του ταγματάρχη Τριανταφύλλου, επενέβησαν για να συκρατήσουν τμήματα της Ε.Φ (8ο Τ.Σ.) που εγκατέλειπαν ατάκτως τα θέσεις των και υποχωρούσαν εν διαλύσει.

Ο Διγενής μετα ταύτα υπέβαλε την παραίτηση του η οποία δεν έγινε δεκτή.

Την 9/8 μετα απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας επεβλήθη γενική κατάπαυση του πυρός.

Να παρατηρήσωμεν οτι η πολιτική ηγεσία της Ελλάδος και της Κύπρου παγίως επενέβαιναν και επέβαλλαν έναρξη ή παύση των επιχειρήσεων χωρίς βεβαίως ποτέ να αναλαμβάνουν και τις ευθύνες. Κλασσικό παράδειγμα της καταστροφικής αυτής πολιτικής ειναι τα γεγονότα της Κοφίνου.

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΟΦΙΝΟΥ – ΑΠΟΣΥΡΕΤΑΙ Η ΜΕΡΑΡΧΙΑ.- ΕΞΟΡΙΖΕΤΑΙ Ο ΔΙΓΕΝΗΣ

Τα γεγονότα της Κοφίνου στα μέσα Νοεμβρίου 1967, αποτελούν ένα τραγικό σταθμό στην πορεία του Κυπριακού προβλήματος.

Οι τ/κ επετύγχανον όποτε ήθελαν την διακοπή της κυκλοφορίας στον κύριο οδικό άξωνα Λευκωσίας-Λεμεσού. Το υπουργείο εσωτερικών της Κύπρου αρχικά στις 19/9/1967 ζητεί τις απόψεις του Δ/τού της Ε.Φ. Για τον τρόπο αντιμετώπισης της κατάστασης στον Αγ. Θεόδωρο.

Στις 27/9/1967 ο στρατηγός Μορώνης Δ/της του ΓΕΕΦ προτείνει την εγκατάσταση αστυνομικού σταθμού στον ε/κ τομέα του Αγ. Θεοδώρου.

Στις 3/10/1967 το ΓΕΕΦ αναφέρει εις ΓΕΕΘΑ – ΓΕΣ και ζητά την έγκριση υποστήριξης της κυπριακής αστυνομίας σε περίπτωση εμπλοκής.

Ο Διγενής ευρισκόμενος εις Αθήνας και λαβών γνώση του άνω αιτήματος, εισηγείται στον αρχηγό και υπαρχηγό ΓΕΕΘΑ την μη εμπλοκή της Ε.Φ. Καθ οσον πρόκειται καθαρά για αστυνομικά καθήκοντα, η δε κυπριακή αστυνομία ειναι αρκούντως εξοπλισμένη και ικανή να αναλάβει τα καθήκοντα της. Ταυτόχρονα παρατηρεί τον δ/ντη του 2ου γραφείου ΣΔΙΚ για την αποστολή του εγγράφου και την εισήγηση, χωρις να ερωτηθεί ο Διγενής.

Με συνεχή έγγραφα το Υπ. Εσωτερικών της Κύπρου αιτείται και απαιτεί την κάλυψη της Ε.Φ. Σε περίπτωση εμπλοκής της αστυνομίας με τ/κ δυνάμεις.

Στις 31/10/1967 συγκαλείται σύσκεψη υπό την προεδρία του αρχ. Μακαρίου και συμμετοχή του Διγενή, ο οποίος υποστηρίζει οτι η Ε.Φ δεν πρέπει να εμπλέκεται σε αστυνομικές αρμοδιότητες και οτι η αστυνομία είναι σε θέση να αντιμετωπίση τη κατάσταση. Επισημαίνει τον κίνδυνο στρατιωτικής σύρραξης με απρόβλεπτες συνέπειες.

Καλεί τον Μακάριο να αναλάβει τις πολιτικές ευθύνες και ούτος ζητά να ενημερωθεί η Ελληνική κυβέρνηση και να ζητηθεί η έγκριση της.

Σε ευρεία σύσκεψη εις Αθήνας με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Γρ. Σπαντιδάκη, με συμμετοχή του δ/ντου του 2ου Γραφείου Συνταγματάρχου Τσατσανίφου, αποφασίζεται η υποστήρηξη της Ε.Φ στις αστυνομικές δυνάμεις, κατά τις περιπολείες που θα άρχιζαν στις 10/11/1967. (μετά απο δυο αναβολές ορίστηκε ως ημερομηνία έναρξης των περιπολιών η 14/11/1967.

Η Ελληνική κυβέρνηση ενημερωνόταν συνεχώς προ και κατα την διάρκεια των επιχειρήσεων.
Τελικά η Ε.Φ επεμβαίνει στην Κοφίνου.
Η Λευκωσία εισηγήθηκε και απαίτησε την εμπλοκή της και η Ελλαδική ηγεσία την ενέκρινε. Ο Διγενής ηταν αποδεδειγμένα κατα της εμπλοκής.

Και όμως μετα την διεξαγωγή της επιχειρήσεως, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Ελλάδος φέρεται να αγνοεί δήθεν τα γεγονότα και ζητεί ευθύνες από τον Διγενή για υπέρβαση δήθεν αρμοδιοτήτων.

Μετα το πέρας της νικηφόρας μάχης, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση. Η Τουρκία απειλεί με επέμβαση στη Κύπρο. Η Χούντα των Αθηνών, υποκύπτει στις Τουρκικές απαιτήσεις που μεταφέρει ο Αμερικανός διπλωμάτης Σάιρους Βανς που μεσολάβησε για την αποτροπή σύρραξης.

Ο Διγενής ανακαλείται εις Αθήνας δήθεν για συνομιλίες και τίθεται πλέον υπό κατ οίκον περιορισμό, στην επί της οδού Αριστείδου 3 κατοικία του στο Χαλάνδρι. Η Ελληνική Μεραρχία που αποτελούσε τον εγγυητή αποτροπής της Τουρκικής βουλιμίας και επεκτατικότητας, αποσύρεται. Δεν θα υπακούσουν μόνο τρεις ε/κ αξιωματικοί Ο Κώστας Ιωαννίδης (γυιος του δημοσιογραφου ακραιφνούς ενωτικού αγωνιστή Πολύκαρπου Ιωαννίδη), ο Μιχάλης Καλογερόπουλος–Διάκος και ο Κροίσος Χριστοδουλίδης.

Το γιγαντιαίο έργο της θωράκισης της Κύπρου έναντι της Τουρκικής απειλής, που πέτυχε ο Διγενής με τη συνεργασία των λοιπών φορέων, με πείσμα και οργανωμένη προοπτική, γκρεμίστηκε από την αυτοαποκαλούμενη Εθνική Κυβέρνηση, από τη Χούντα των Συνταγματαρχών.

Είναι απίστευτο πως εκεί που ο ίδιος ο Ντεκτάς (στην κατάθεση του όταν συνελήφθη στη Καρπασία) δήλωνε πως οι ε/κ πλευρά είχε εν τοις πράγμασιν επιτύχει την ΕΝΩΣΗ με τη παρουσία της Ελληνικής Μεραρχίας, σε μια μέρα γκρεμιστηκαν τα πάντα χάρις στην ενδοτικότητα της Χούντας. Μετα την ατιμωτική αποχώρηση της Ελληνικής Μεραχίας, η Κύπρος παρέμεινε έρμαιο στις ορέξει;ς της Τουρκίας. Η Χούντα απερίσπαστη συγκεντρωθηκε στην αντιμετώπιση των εσωτερικών προβλημάτων του ελλαδικού χώρου (έκλεισε μια πληγή που προκαλούσε οικονομική αιμορραγία στη χώρα!!!, ισχυρίστηκαν) και ο Γ. Παπαδόπουλος αφέθηκε να ονειρεύεται συνεργασία με τους Τούρκους στο Αιγαίο. Στη Κύπρο οι ανθενωτικές δυνάμεις που ειχαν σαν σύνθημα τους “ΕΞΩ ΤΑ ΞΕΝΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ” και βεβαίως εννοούσαν πρωτιστως την Ελληνική Μεραρχία, ένοιωσαν ανακούφιση και ικανοποίηση.

Να επισημάνουμε οτι τον Νοέμβριο 1967 υπήρχαν στη Κύπρο:

α) 5 Ανώτερες Διοικήσεις με 18 Ταγματα Πεζικού συνολικής δύναμης 9.500 ανδρών υπαγόμενες στην Στρατιωτική Δύναμη Κύπρου (ΣΔΙΚ)

β) 3 Μοίρες καταδρομών με συνολική δύναμη 1.200 ανδρών περίπου.

γ) Διοίκηση Μάχης με 1 μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (32 τροχοφόρα τεθωρακισμένα), 1 Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων (32 αρματα) και 1 Επιλαρχία Αναγνωρίσεως (40 τεθωρακισμένα)

γ) Διοίκηση Πυροβολικού (ΔΠΒ) με 3 Μοίρες Πεδινού Πυροβολικού των 25 λιβρών, 2 Μοίρες πεδινού Πυροβολικού των 100χλς, 1 Μοίρα Αντιαρματικού Πυροβολικοί των 6 λιβρών και 2 Μοίρες Ορειβατικού Πυροβολικού
δ) Μια Έλληνική Μεραρχία και η ΕΛΔΥΚ με συνολική δύναμη 10.000 ανδρών περίπου, με 2 Μοίρες καταδρομών, και 2 ιλες αρμάτων από τις οποίες η μιά ειχε 17 αρματα Μ47 και η άλλη 17 αρματα Μ24.

Συνολικά την περίοδο εκέινη οι Ελληνκές δυνάμεις στη Κύπρο αριθμούσαν 24.700 άνδρες. (15.00 ε/κ, 1200 ΕΛΔΥΚ, 8.500 Μεραρχία)

Η ΑΣΔΑΚ ειχε καταρτίσει το σχέδιο Άμυνας της Κύπρου με την ονομασία “ΚΑΛΥΨΩ” το οποίο προέβλεπε την απόκρουση της τουρκικής απόβασης και εξάλειψη των τ/κ θυλάκων πριν ή, ταυτόχρονα με την απόβαση.

Ταυτόχρονα, η αντιαεροπορική άμυνα της Κύπρου ήταν σχεδόν αδιαπέραστη, ενω η παράκτια άμυνα με πολυβολεία επεκτείνετο σε όλη τη παραλιακή ζώνη του νησιού..

Αυτη την πανίσχυρη πολεμική μηχανή ειχε στήσει ο Διγενής απέναντι στη Τουρκική βουλιμία και επιθετικότητα, θωρακίζοντας τη Κύπρο από κάθε πλευρά .

Και θέτουμε το ερώτημα: Γιατι αυτή η ταπεινωτική αποδοχή του τουρκικού τελεσιγράφου; Η τουρκία κέρδισε χωρίς να ρίξει ουτε μια σφαίρα! !!! Η Κύπρος απογυμνωμένη πλέον από τη προστασία της Μεραρχίας, θα παραμένει έρμαιο στις τουρκικές ορέξείς. Η ηγεσία του τόπου θα δώσει μέγιστο βάρος στην ανάπτυξη του τουρισμού, χωρίς καμμιά φροντίδα για την αναδιοργάνωση της άμυνας του τόπου. (Ακόμη και τα υπάρχοντα παράκτια πολυβολεία θα καταστρέφονται για να κτιστούν τουριστικές εγκαταστάσεις.)

Ταυτόχρονα θ επιδιδίδεται σε διώξεις των όσων επιμένουν στην Ενωτική Γραμμή. Η Τουρκία απλά θα περιμένει να της δοθεί η αφορμή για να εισβάλει στο νησί.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1967 – ΙΑΝΝΟΥΑΡΙΟΣ 1974

Ο Διγενής, μάχιμος αγωνιστής της Ελευθερίας, ασφαλώς ήταν λάτρης των Δημοκρατικών θεσμών. Η Στρατιωτική Κυβέρνηση της Ελλάδος που προέκυψε στις 21/4/1967 μάταια αναζητούσε δήλωση στήριξης από τον στρατηγό Γ. Γρίβα-Διγενή, ο οποίος ουδέποτε υπήρξε φιλικός μαζί της. Ο Διγενής εξ αρχής ήταν ανήσυχος ιδιαίτερα για το μέλλον της Κύπρου.

Τον Μάρτιο 1967 προειδοποιεί μυστικά τη κυβέρνηση της Ελλάδος για τις κινήσεις αξιωματικών στη Κύπρο. Στις 24 Απριλίου 1967 ζητά έγκριση του Βασιλέα για ανεξαρτητοποίηση της Ελληνικής Μεραρχίας στη Κύπρο, με σκοπό να τη θέσει εκτός της εξουσίας των Συνταγματαρχών. Ο Βασιλεύς του διαμήνυσε ότι δεν ηταν καιρός για δυναμική κίνηση κατά της τριανδρίας.

Μετα τα γεγονότα της Κοφίνου για τα οποία ως προεξετέθη, την ευθύνη φέρουν η Ελληνική και Κυπριακή πολιτική ηγεσία, ο Διγενής με μια παραπλανητική πρόσκληση στην Αθήνα για διαβουλεύσεις, τίθεται υπό κατ οικον περιορισμό, φρουρείται και του απαγορεύεται η έξοδος από τη χώρα.

Μετα τον περιορισμό του Διγενή στην Αθήνα και πριν αποχωρήσει η Μεραρχία, παλαιοί αγωνιστές της ΕΟΚΑ γνωστοποίησαν στον Διγενή απόφαση τους να επιτεθούν σε τ/κ χωριά για να αποτρέψουν την αποχώρηση της Μεραρχίας. Ο Διγενής τους απάντησε “Δεν μπορούμε να βγάλουμε την Ελλάδα στον πόλεμο με επικεφαλής δειλούς και άκαπνους. Θα καταστρέψουμε την Ελλάδα.

Μετά την αποστρατεία και σύλληψη και τον εκτοπισμό του συνταγματάρχη Οπρόπουλου, συνεργάζεται με τους Ταγματάρχες Νικόλαο Λύτρα, Σπύρο Μουστακλή και Γεώργιο Καρούσο για την ανατροπή της Χούντας.

Τον Ιαννουάριο 1968 ο Διγενής καλεί στην Αθήνα τον γνωστό δικηγόρο Λεμεσού και αγωνιστή της ΕΟΚΑ Πανίκκο Σωτηρίου και του την εκπαίδευση μελών μυστικής οργάνωσης που ειχε σαν σκοπό την δράση κατά της Χούντας.

Ο Παν. Σωτηρίου επί τρεις μήνες, παραμένει στην Αθήνα εκπαιδεύοντας μέλη της οργάνωσης στις εκρηκτικές ύλες και στη κατασκευή βομβών. Αργότερα θα φροντίσει για την αποστολή από Κύπρο, πυροκροτητών , ωρολογιακών μηχανισμών εκρηκτικών και όπλων . Η αποστολή εγινε με πλοία που πρακτόρευε ο Τάκης Σολωμονίδης και παραλήπτης ηταν ο μυημένος στην Οργάνωση Σκλαβενίτης, ιδιοκτήτης της ομώνυμης αλυσίδας Υπεραγορών.

Τον Σεπτέμβριο του 1968 συλλαμβάνονται ο απότακτος ταγματάρχης Νικόλαος Λύτρας και άλλα μέλη της Οργάνωσης. Ο ως άνω απόστρατος Ταγματάρχης, εκτοπίζεται στη Σεριφο αρχικά και μετα στη Μακρακόμη Λαμίας και υφίσταται συνεχείς διώξεις μέχρι την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, οπότε αποκαθίσταται και εξελλισσεται μέχρι το βαθμό του Στρατηγού.

Ο Ταγματάρχης Σπ. Μουστακλής πεθαίνει από προβλήματα υγείας που του προκάλεσαν τα απάνθρωπα βασανιστήρια που υπέστη μετα τη σύλληψη του.

Μετα την αποκάλυψη της Οργάνωσης, η Χούντα φοβάται τον αντίκτυπο που θα ειχε σε βάρος της η σύλληψη ενός Εθνικού Ηρωα, του Διγενή και περιορίζεται στη σύλληψη άλλων κεντρικών μελών της. Τα μέτρα επιτήρησης του Διγενή ενδυναμώνονται. Παρα ταύτα ο Διγενής συνεχίζει τον αντιχουντικό αγώνα μέσω της Φοιτητικής Οργάνωσης ΔΡΑΣΙΣ, την οποία ίδρυσε ο ίδιος το 1968.

Στις 14 Μαϊου 1972 απελαύνονται από τη Χούντα τα 6 μέλη του Δ.Σ. Της ΟΕΦΕΚ. Αργότερα στο τέλος Αυγούστου 1973 απαγορεύεται η είσοδος στη χώρα στα μέλη του Δ.Σ. Της ΕΦΕΚ.

Λόγω των σχέσεων του με το Διγενή, κρίνεται ανεπιθύμητος από τη Χούντα ο επιχειρηματίας Σωκράτης Ηλιάδης. Ο δημοσίογράφος Σπύρος Παπαγεωργίου, αρθρογράφος τότε της αντιπολιτευόμενης εφημερίδος “ΠΑΤΡΙΣ” και ο Κύπριος Αξιωματικός του Ελληνικού Στρατου Κώστας Πολυκάρπου Ιωαννίδη που αρνήθηκε να εγκαταλείψη την Κύπρο με την Μεραρχία, αντιμετωπίζουν απαγόρευση εισόδου στην Ελλάδα, διότι δεν ειναι αρεστοί στη Χούντα.

Ο Διγενής παρακολουθεί με ανησυχία τους εναγκαλισμούς της Χούντας με την Τουρκία, τις δηλώσεις Παπαδόπουλου για Ελληνοτουρκικό συνεταιρισμό και για τη Κύπρο σε σχέση με τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις και διαβλέπει τα σχέδια τους για διχοτόμιση του νησιού. Διαπιστώνει οτι ειναι αδύνατο να πληγεί καίρια και να προκληθεί πτωση της Χούντας που κατέστη άκρως επικίνδυνη και καταστροφική για τα εθνικά θέματα. Ετσι καταρτίζει σχέδια απόδρασης από την Αθήνα και καθόδου στη Κύπρο με κύριο στόχο την αποτροπή των σχεδίων της Χούντας και επαναφορά του Κυπριακού προβλήματος στα πλαίσια της Αυτοδιάθεσης -Ένωσης.

Ο Διγενής, παραπλανεί τους φρουρούς του, παρουσιαζόμενος ως αντιμετωπίζων σοβαρά προβλήματα υγείας και αδυναμία κινήσεως. Δινει οδηγίες σε δύο φίλους που τον επισκέπτονται, να στέκονται αντικρυστά ο ένας με τον άλλο και να δένουν σταυροειδώς τα χέρια τους, να κάθεται ο Διγενής σαν σε καρεκλάκι και να τον περιφέρουν για να τον βλέπουν οι φρουροί του και να πιστεύουν ότι έχει προβλήματα υγείας και αδυνατει να κινηθεί.

Ο Διγενής καταφέρνει να διαφύγει από την Ελλάδα και στις 31 Αυγούστου 1971, μετα απο περιπετειώδες ταξείδι αποβιβάζεται σε παραλία κοντά στο κόλπο Πισσουρίου.

Δημιουργεί την ΕΟΚΑ Β που στελεχώνεται απο παλαιούς και νέους αγωνιστές. Θέτει τις βάσεις της Οργάνωσης και προχωρεί σε υποβολή προτάσεων για επάνοδο του Κυπριακού στους αρχικούς στόχους του αγώνα, στην Αυτοδιάθεση–Ένωση.

Με τον αρχ. Μακάριο, κάποτε τους ένωνε ο κοινός στόχος για τον οποίο ανελήφθη ο επικός αγώνας του 1955-59. Τώρα  τους χωρίζουν πολλά. Η αιφνίδιαστική εγκατάλειψη του στόχου απο τον Μακάριο το 1958, με τις δηλώσεις του προς την Εργατική Βουλευτίνα Βαρβάρα Κάσλ., η υπογραφή των συμφωνιών της Ζυρίχης-Λονδίνου με την κολοβή ανεξαρτησία, χωρις τη συγκατάθεση του Διγενή.

Ο Κυπριακός λαός ειναι βαθειά διχασμένος. Το χάσμα έχει γίνει πιο βαθύ με τις τραγικές δολοφονίες των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, Νεοκλή Παναγιώτου–Ευριπίδη Νούρου και Αντρέα Παντελίδη, με τις διώξεις των αντιφρονούντων. Ο Μακάριος μια βδομάδα μετα την επιστροφή του στη Κύπρο, παύει τον συνεξόριστο του Παπασταύρο Παπαγαθαγγέλου από τη θέση του προϊσταμένου της εκκλησίας Παναγίας Φανερωμένης. Ο άλλος συνεξόριστος του ο δημοσιογράφος Πολύκαρπος Ιωαννίδης, υπέστη ξυλοδαρμό από εγκάθετους, ενώ αργότερα το καθεστώς Μακαρίου θα τον κλείσει στη φυλακή για την αρθρογραφία του στην εφημερίδα ΕΘΝΙΚΗ. Αργότερα το καθεστώς θα οδηγήσει στη φυλακή και άλλους δημοσιογράφους και αντιφρονούντες. (Ευδόκας–Χαραλαμπίδης). Η ύπαρξη αντιπολίτευσης ήταν αδιανόητη. Επεχειρείτο αφελληνισμός και προσπάθεια καθίδρυσης Κυπριακής εθνικής συνείδησης. Τρομοκρατία εις βάρος των αντιπάλων του καθεστώτος, φίμωση και διώξεις κατά του τύπου, εκλογες φαρσοκωμωδίας, ήταν μερικα απο τα στοιχεία του μεταποικιακού καθεστώτος . Τόμοι απαιτούνται για να περιγραφούν τα εγκλήματα και οι παρανομίες του καθεστώτος.

Η άμυνα της Κύπρου, μετά το πλήγμα από την αποχώρηση της Μεραρχίας, περιήρχετο σε κατάσταση διάλυσης. Η Εθνική Φρουρά απαξιούτο, οι αμυντικές εγκαταστάσεις εγκαταλείποντο., ενώ εδραστηριοποιούντο, υπο τις ευλογίες του, παρακρατικές και παραστρατιωτικές οργανώσεις οπως το ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ, και ιδιωτικοί στρατοί υπο την καθοδήγηση και αρχηγία στενών συνεργατών του. Οριμένοι μάλιστα εχρηματοδοτούντο απο ολοκληρωτικά αραβικά καθεστώτα, με τα οποία εσυνεργάζοντο.


Σε αντίβαρο της ΕΟΚΑ Β, ο Μακάριος ενισχύει την Προεδρική Φρούρά στην οποία παρέχει έκτακτες εξουσίες και αρμοδιότητες και δημιουργεί το Επικουρικό Σώμα..

Ο Διγενής επί 7 μήνες από την επάνοδο του στη Κύπρο, παραμένει σιωπηλός.

Με παρέμβαση του Βασιλέως διευθετείται συνάντηση Μακαρίου-Διγενή στη Λευκωσία. Ο Διγενής προτείνει χείρα φιλίας στον Μακάριο και συνένωση των προσπαθειών τους για τη σωτηρία της Κύπρου, με πρωτο βήμα, την απο κοινού καταγγελία της Χούντας, που θα επέφερε την πτώση της. Κάνει σαφεις και ορισμένες προτάσεις. Ανάληψη της προεδρίας της Δημοκρατιας από τον Πασχάλη Πασχαλίδη, Ο Μακάριος παραμένει Εθνάρχης και μαζί με τον Διγενή ασκούν τον έλεγχο σε μια προσπάθεια Ελληνοποίησης των πάντων εκ των κάτω προς τα άνω και επάνοδο του Κυπριακού στα πλαίσια Αυτοδιάθεσης–Ενωσης.

Στους όρους αυτούς συμφώνησε ο Μακάριος. Θα ακολουθούσε και άλλη συνάντηση τους, για εφαρμογή των όρων, αλλά ο Μακάριος θα υπαναχωρούσε, ειδοποιόντας τον Διγενή ότι άλλαξαν οι συνθήκες και πλέον δεν ισχύουν όσα συμφωνήθηκαν.

Τι μεσολάβησε; Ποιοί μετέπεισαν τον Μακάριο να υπαναχωρήσει;

Η αποτυχία συνεννόησης των δύο αρχηγών, οδήσε στη βία και στην αντιβία. Η ΕΟΚΑ Β προβαίνει σε ενέργειες επίδειξης ισχύος. Ο Μακάριος απαντά με την έκνομη δραστηριότητα του Επικουρικού Σώματος και της Προεδρικής Φρουράς. ( βλ. Εκθεση Γκάρετ, έκθεση Διεθνούς Επιτροπής Νομικών)

Από τον Σεπτέμβριο 1973 ο Διγενής , ήδη σε ηλικία 76 ετών, αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ηγείας. Το πρωϊ της 27ης Ιαννουαρίου ημέραν Κυριακη, ο Διγενής αφίνει την τελευταία του πνοή στο κρυσφύγετο του στη Λεμεσό. Περισσότερες από διακόσιες χιλιάδες λαού θα του απευθύνουν το ύστατο χαίρε.


Μετά τον θάνατο του Διγενή, η κατάσταση εκτραχύνεται. Ο διάδοχος του στην αρχηγία της ΕΟΚΑ Β, συνταγματάρχης Γ. Καρούσος, διαφωνεί με τους υπόλοιπους παράγοντες και αποχωρεί.. Η βια και η αντιβία οδηγούν στη καταστροφή, την οποία δεν βρέθηκε κανένας ικανός και υπεύθυνος πολιτικός ή στρατιωτικός ηγέτης να την αποτρέψει.

Αλλά τα όσα συνέβησαν μετα τον θάνατο του Διγενή, η κομμουνιστική προπαγάνδα τα χρεώνει στον Διγενή, και συνεχίζει ακόμη να ρίχνει λάσπη στο πρόσωπο του μεγαλύτερου νεώτερου Εθνικού Ηρωα, του εμψυχωτή της νεολαίας, του σημαιοφόρου του Ενωτικού Αγώνα, του θρύλου της Κύπρου..

Ένα είναι αναμφισβήτητο, όσο ζούσε ο Διγενής δεν άφιννε κανένα να επιβουλευθεί τη ζωή του Μακαρίου. Κάποιοι που τόλμησαν να ζητήσουν την ‘εγκριση του για να αναλάβουν την εξόντωση του Μακαρίου, έλαβαν την απάντηση ότι, αν τολμήσουν θα τους στήσει στα 6 μέτρα.!!!

Και βεβαίως ο Διγενής με την ωριμότητα και νοημοσύνη που διέθετε, δεν θα αποφάσιζε ποτέ την ανατροπή του Μακαρίου με πραξηκόπημα.

Η αδέκαστη ιστορία θα κρίνει τον ρόλο όλων που ενεπλάκησαν στα καταστροφικά γεγονότα.

Ο Διγενής θα παραμένει ο Θρύλος και ο φωτεινός φάρος που θα εμπνεύσει και θα καθοδηγήσει τις επόμενες γενειές στο δρόμο του αγώνα για Λευτεριά και Δικαιοσύνη στη Κύπρο.

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ

Αν προσπαθούσαμε να ιχνηλατήσουμε τα στοιχεία που συνιστούν τη ταυτότητα του Διγενή, του θρύλου της Κύπρου, θα εντοπίζαμε τα γνησιώτερα και πιο λαμπρά στοιχεία, με πρώτο και βασικό την φιλοπατρία, τον άδολο πατριωτισμό, σε συνδυασμό με τη βαθειά και ειλικρινή πίστη στα Χριστιανικά ιδεώδη και αρχές της Ελευθερίας- Ισότητος- Δικαιοσύνης και Δημοκρατίας.

Την αγάπη προς την πατρίδα και την Ορθόδοξη πίστη διδάχθηκε από τα παιδικά του χρόνια. Αγωνίστηκε για την ελευθερία, στα παιδία των μαχών, στη Μικρά Ασία στα βουνά της Βορείας Ηπείρου, πολέμησε τον Φασισμό, τον Ναζισμό, τον Κουμμουνισμό και την Απικοιοκρατία.

Οταν εζώνετο τα όπλα επικαλείτο πρωτίστως την βοήθεια του Θεού. Ετσι στην πρώτη προκήρυξη του αγώνα της ΕΟΚΑ ξεκινά με τη φράση “ Με τη βοήθειαν του Θεού, με πίστη στον τίμιον αγώνα μας…”

Στις συναντήσεις του με τους συνεργάτες του, τελειώνει όσα έχει να τους πεί με τη φράση “Ο Θεός μαζί μας”

Για πνευματική ενίσχυση των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, δημιουργεί την Υπηρεσία Πνευματικού Ανεφοδιασμού. Κάθε αντάρτικη ομάδα εφοδιάζεται με τη Καινή Διαθήκη, με Xριστιανικά βιβλία και φυλλάδια.

Και μετα το πέρας του αγώνα, όπως περιγράφει ο λογοτέχνης δημοσιογραφος Μελής Νικολαϊδης, την πρώτη Κυρικαή μετα την επιστροφή του στην Ελλάδα, σε εκδρομή με τη σύζυγό του κ.α συγγνείς, όταν αντικρυσε ψηλά στο βουνό κάποιο παρεκλήσι, ζήτησε και το επισκέυθηκε, οπου απομονώθηκε και προσευχήθηκε επί ώρα. Αργότερα απευθυνόμενος στους συνοδούς του είπε:” Να προσέυχεσθε. Δεν υπάρχει καλύτερο και πολυτιμώτερο πράγμα. Σας κάνει να νοιώθετε το Θεό κοντά σας, μέσα σας. Και σας δίνει γαλήνη, θέληση και δύναμη. Να προσεύχεσθε.” (βλ. Περιοδικό ΑΚΤΙΝΕΣ “Η προσευχή του Διγενή”)

Άριστα καταρτισμένος στα στρατιωτικά θέματα, με βαθεία γνώση της Ελληνικής Ιστορίας, εμπειρώτατος απο τη μακροχρόνια πολεμική του θητεία στα πεδία των μαχών, επιδεξιώτατος στην αντιμετώπιση πολυαρίθμων και άρτια εξοπλισμένων αντιπάλων, θαρραλέος, αποφασιστικός, ψύχραιμος, και τολμηρός. Με προσόντα Ηγέτη που προκαλεί τον θαυμασμό και τον σεβασμό αυτών που τον ακολουθούσαν στους δύσκολους αγώνες του. Με σπινθηροβόλο βλέμμα που φανέρωνε την οξυδέρκεια του, πολυμήχανος και πείσμων προ των δυσκολίων. Πίστευε ότι καμμιά δυσκολία δεν ειναι αξεπέραστη.

Μεθοδικός και Οργανωτικός, κατάφερνε να δημιουργεί εκ του μηδενός. Χαρακτηριστική ειναι η οργάνωση του αντιαποικιακού- απελευθερωτικού αγώνα, με στελέχωση της ΕΟΚΑ, με απειροπόλεμα και αμούστακα παιδιά, χωρίς επάρκη οπλισμό. ΅Επίσης η οργάνωση της άμυνας της Κύπρου την περίοδο 1964-1967 που την καθιστούσε απρόσβλητη και πανετοιμη να αντιμετωπίσει τη Τουρκική απειλή.

Αυτός ειναι ο Διγενής, ο θρύλος της Κύπρου. Ο εμπνευστής της νεολαίας. Σύνθημα του: “Η Λευτερια αποκτάται με το σπαθί του σκλάβου”

http://www.digenisidrima.gr/ο-διγενής

Advertisements

Αφήστε ένα σχόλιο

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s